menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Çare: Hayâ ahlakı

23 0
previous day

Bakışın ahlakı, önce gözün terbiyesiyle başlar, ama hayâ yalnızca gözün meselesi değildir; Peygamber Efendimiz onu imanla iç içe gösterir. Hadislerde bu bağ defalarca vurgulanır. "Hayâ imandandır", "Hayâ ve iman birbirine eştir; biri kalktığında öbürü de kalkar", "Hayânın tamamı hayırdır." Bir başka hadiste ise "Her dinin bir ahlakı vardır; İslam'ın ahlakı hayâdır" buyrulur. Mehmet Görmez'in bu hadisten çıkardığı sonuçla söylersek, hayâ ahlakın bir parçası değil, bütün değerleri doğuran külli bir ahlaktır.

Bu külli ahlak, yalnızca bu ümmete de özgü değildir. Peygamber Efendimiz hayâyı bütün peygamberlerden gelen ortak bir miras olarak anar ve utanmazsan dilediğini yap, sözüyle bu ortak anlayışı ifade eder. malum olduğu üzre bu söz bir izin değil, bir tehdittir ve hayâ kalktığında insanı durduracak hiçbir şeyin kalmayacağının sözle ifadesidir. Bugün ekranlarda gördüğümüz sınırsız teşhir, bu sözün ne kadar derin bir hakikati dile getirdiğinin canlı şahididir.

Peki hakiki hayâ neye benzer? Bunu da yine Resulullah'ın kendi tarifinden öğreniyoruz. Bir gün ashabına "Allah'tan hakkıyla hayâ edin" buyurur. Sahabiler "Elhamdülillah, biz hayâ ediyoruz" deyince şöyle açıklar:

Allah'tan hakkıyla hayâ etmek, başı ve onun taşıdıklarını, yani aklı, gözü, kulağı, dili korumak; karnı ve onun içine aldıklarını korumak; ölümü ve çürümeyi hatırlamaktır. Ahireti isteyen dünyanın süsünü bırakır. Kim bunu yaparsa Allah'tan hakkıyla hayâ etmiş olur. Görmez'in yorumuyla bu hadis, hayâyı tıpkı takva gibi bir sorumluluk bilinci, bir zırh olarak tarif eder. Dikkat edilirse hayânın son halkası ölümü hatırlamaktır.

Bu tarifi tamamlayan bir ayrım daha vardır. Mehmet........

© Milat