İran’daki son protesto dalgasının başlamasından üç hafta sonra, ülke artık on günden uzun süredir dış dünyayla neredeyse tamamen bağlantısı kesilmiş durumda. Yalnızca ülke genelinde internet erişimi kapatılmakla kalmadı; sabit hatlar ve cep telefonu bağlantıları dahi devre dışı bırakıldı. Buna rağmen, Starlink bağlantıları üzerinden aralıklı biçimde iletilen az sayıdaki görüntü, sokaklarda kanlar içinde yatan bedenler ve acıyla feryat eden annelerle, sivillere karşı geniş çaplı ve askeri tarzda bir baskıyı gözler önüne seriyor.

Ülkenin karşı karşıya olduğu temel soru, dini lider Ayetullah Ali Hamaney ile yakın çevresinin buna nasıl yanıt vereceği ve daha geniş çaplı bir savaşın kaçınılmaz hale gelip gelmediği. Protestoların başlamasından bu yana yaptığı iki konuşmada, Hamaney rejimi korumaya kararlı görünüyordu. Açıkça ABD ve İsrail’i huzursuzluğu kışkırtmakla suçladı ve onları eylemlerinin sonuçları konusunda uyardı. Aynı zamanda protestocuları, dış güçler tarafından kandırılmış “isyancı” ve “saf” olarak niteledi.
İranlılar için bu söylem acı verici derecede tanıdık. Hamaney, Temmuz 1999 öğrenci protestolarından 2009’daki Yeşil Hareket’e ve 2022’deki “Kadın, Yaşam, Özgürlük” ayaklanmasına kadar her büyük protesto dalgasında benzer tepkiler verdi. Bu tür konuşmalar protestocuları nadiren caydırsa da, asıl amaç rejimin güvenlik güçlerine dini liderin hâlâ kararlı olduğu mesajını vermektir.

İran anayasasına göre Hamaney, İran Devrim Muhafızları, daimi ordu ve Besic dahil olmak üzere silahlı kuvvetlerin başkomutanıdır. Güvenlik organları üzerindeki mutlak kontrolü, uzun süredir iktidarının temel dayanaklarından biri olmuştur. On yıllar boyunca güvenilmez unsurları sistematik biçimde tasfiye etmiş ve son derece sadık bir askerî elit yetiştirmiştir. Bu güçlerin aileleri bile sıkı gözetim altında yaşamakta ve genellikle hem koruma hem de denetim amacıyla tasarlanmış ayrı yerleşkelerde ikamet etmektedir.

Bununla birlikte Hamaney, İran’ın devlet televizyonu üzerinde anayasal kontrolünü sürdürmektedir. Son yıllarda birkaç sözde devlet dışı televizyon kanalı ortaya........

© Karar