Kapalı kapılar ardında konuşulanlar, kameralara yansımayan ‘perde arkası gelişmeler’, resmî açıklamaların satır araları, bu açıklamalara yansımayan niyetler, siyasi birlikteliklerdeki çatlaklar, pazarlıklar… “Kulislere yansıyan son bilgilere göre…”, “Kulislerde artık daha yüksek sesle dile getirilen iddialara göre” gibi kalıplarla çoğunlukla kaynağı gizlenen, 5N1K’sı esnetilmiş haberler…

Eskinin kulis haberlerinde her duyulan doğrudan yazılmaz, doğrulatılırdı. Manipülasyon, dezenformasyon örneklerine de rastlanırdı ama bunlar istisnaydı ve makbul görülmezdi. Şimdi yapılan haberler ise dedikodunun ötesine gitmeyen ya bir PR çalışması ya iktidarın ellerine tutuşturduğu metinlerin yazılması şeklinde… Teyit yok, kaynak yok, sorumluluk yok, kamu yararı yok, sadece ima var, algı var. Oysa kulis haberciliği belgesiz olabilir ama temelsiz olamazdı. Gazeteci sezgiyle değil, bilgiyle yazardı.

Eskiden çok okunan bu haberler, artık o kadar da ilgi görmüyor mu? Haberin kendisine mi güvenilmiyor, kulislere mi, kulis bilgisini aktaran gazetecilere mi? Kulis, manipülasyonun, sorumsuzluğun ve PR çalışmalarının adı mı oldu artık?

Ankara’nın deneyimli siyaset muhabirleri Sedat Bozkurt, Özlem Akarsu Çelik, Recep Kaban, Ayşe Sayın, Yıldız Yazıcıoğlu ve gazeteci kökenli Milletvekili Utku Çakırözer; kulis haberciliğinin dününü, bugününü; bugünün kulis haberleri ile gerçek kulis gazeteciliğini anlattı.

DEDİKODU İLE KULİS BİLGİSİNİN AYRIŞTIĞI NOKTA

Erbakan hükümetleri döneminde sayısız kulis haberine imza atan, siyasi muhabirliğin önde gelen isimlerinden Sedat Bozkurt, kulis haberciliğini gazeteciliğin bir kolu olarak değerlendiriyor. ‘Kulis bilgileri’ ile dedikodu arasındaki farkın yok denecek kadar az olduğunu ifade eden Bozkurt, “Önünüzde duran bilgi, sizin tanıklık ettiğiniz ya da birinci elden edindiğiniz bilgi değildir. Bazen 2’nci, bazen de 3’üncü kişilerden aktarılmış olan ve çoğu zaman da teyide muhtaç bilgilerdir. Dedikodu ile kulis bilginin ayrışma noktası gazetecinin varlığıdır” değerlendirmesini yapıyor.

Gazetecinin kulis bilgisini muhtelif kaynaklardan doğrulatması ya da detaylandırması gerektiğini ifade eden Bozkurt, “Gazeteci eline geçen her bilgiyi, teknolojinin de yarattığı olanaklar nedeniyle hızlı bir biçimde muhtelif mecralarda paylaşamaz” diyor ve bilginin önce hiyerarşik bir habercilik denetiminden geçmesi gerektiğinin altını çiziyor.

Bozkurt, “Kulis bilgilerde en önemli nokta, muhtelif niyetlere alet olmamaktır. Haber değeri taşıyan bilgiyi sızdıranın bir ‘niyeti’ olabilir. Gazeteci burada ikilemde kalmamalıdır. Kamu yararı olan bilgi, niyet sorgulaması yapmadan paylaşılır. Buradaki paylaşım kesinlikle o ‘niyete’ hizmet etmemeli. Bunun dengesini kolektif haber üretimi yani kurumsal gazetecilik yapılan kurumlar çok rahat kurarlar” ifadelerini kullanıyor.

Bozkurt, AKP öncesinde her devlet kurumunun basın bürosu bulunduğuna, muhabirlerin gün boyu alınan kararları ya da uygulamaları kamu adına denetleyebildiklerine dikkat çekiyor. Mevcut iktidar döneminde ise haber değeri olan bilgiye gazetecilerin ulaşım yolu en başında kesilmiş durumda, söz konusu bilgilerin bulunduğu alanlara gazetecilerin girmesi dahi yasak: “Akreditasyon uygulaması nedeniyle sadece kontrol edebilen gazetecilerin girmesi serbest. Kontrol edilebilen gazetecilik de gazetecilik değil, halkla ilişkilerdir. Gazetecinin oksijeni haberdir, habersiz kalan gazetecilik ölür. Bugün mesleğin yaşadığı koma hali de budur.”

GAZETECİ DOĞRUYSA KULİS HABERİ DE DOĞRUDUR

Ankara gazeteciliğinin önemli isimlerinden Özlem Akarsu Çelik, kamu yararı gözetilerek yazılan kulis haberi ile manipülatif veya bir çıkar grubunun sözcülüğünü yapan haberciliğin çok rahat ayırt edilebileceğine işaret ediyor: “Okurlar, izleyiciler de bu farkı görür. Bu nedenle bugün, kulis haberciliği eskisi gibi değer görmüyor. Yaklaşık 30 yıllık meslek hayatında sayısız kulis haberine imza atan Akarsu Çelik; hiçbir zaman haberlerinin, kaynaklarının ve haberi yazmaktaki........

© Journo