En de bal rolt verder

Filmmaker, schrijver en kunstschilder

Ik kijk graag voetbal. Het is misschien wel het laatste echte volksfeest dat we nog hebben; een spel dat miljarden mensen heel even laat vergeten dat de wereld wordt bestuurd door mannen die met onze aarde omgaan alsof het een bal is. Ze trappen, schuiven, veroveren en bezitten — en wij mogen lijdzaam toekijken. Maar het spel zelf blijft onschuldig. Het spel blijft van het volk. Toch zie ik, terwijl ik kijk, altijd de schaduwen van het verleden meespelen op het veld.

Bij een wedstrijd tussen Congo en Portugal zie ik geen gewone sport. Zolang de bal rolt, geniet ik van het tempo en de combinaties. Maar zodra het spel stilvalt — bij een blessure of een achterbal — verandert het veld in een historisch archief. Dan zie ik koning Leopold II. Ik zie rubberquota, gijzelingen, hongersnood en manden vol afgehakte handen die destijds als een macabere boekhouding dienden. En wanneer Congo dan scoort — hun allereerste goal ooit op een WK — dan denk ik: hoeveel voorouders van deze spelers liepen ooit rond met een hand minder, puur omdat een Europese officier zijn munitie moest verantwoorden? De bal rolt, maar de geschiedenis rolt onherroepelijk mee.

Bij Duitsland tegen Curaçao zie ik ook geen elf tegen elf. Zodra het spel stilvalt, opent zich een ander archief. Ik zie the Herero en Nama die door Duitse troepen de Omaheke-woestijn in werden gejaagd. Ik zie de eerste concentratiekampen op Shark Island en de schedels die naar Berlijn werden verscheept voor de "wetenschap". En aan de andere kant zie ik Curaçao — een eiland dat nog altijd leeft met de echo’s van slavenschepen, plantages en een diaspora die tot........

© Joop