Zoals we nu bezig zijn, zijn wij de generatie die het licht uitdoet

Steeds vaker roept zich, kijkend naar onze op hol geslagen samenleving, de vraag op of onze generatie de generatie is die straks het licht uitdoet? De wereldwijde klimaatcrisis die nu op ons afkomt is van een heel andere orde dan eerdere uitdagingen die ons land en de mensheid heeft moeten aangaan. Samenwerken voor een groter doel lijkt moeilijker dan ooit tevoren. De harde realiteit is dat iedere machtige beschaving in de geschiedenis uitdoofde of zelfs ten onder is gegaan. Waarom zou de onze een ander lot beschoren zijn?

Iedere week is er nieuws dat ons waarschuwt voor de naderende storm. Afgelopen week een plotselinge hittegolf in de VS, waar in een week tijd de temperatuur van bijna -20 naar meer dan +30 graden Celsius ging. Extreem weer is één ding, maar dit is zelfs voor die regio bizar. Het is slechts één bericht in een lange lijst die allemaal hetzelfde vertellen. Het klimaat verandert, het zal wereldwijd gevolgen hebben, de verandering gaat steeds sneller en wij doen niet genoeg om een instortend klimaatsysteem te voorkomen. Onze politieke elite die de ontwikkelingen zorgelijk aankijkt, is als u en ik die een paar extra emmers kopen op een Chinese webwinkel omdat een nabijgelegen dijk ieder moment kan doorbreken. De emmers komen aan op het moment dat we een reddingsvest nodig hebben.

De denkers en doeners wijzen al decennia op het probleem en willen, wetende dat dit het enige is dat echt helpt, dat we collectief in actie komen. Daar staan de vaste saboteurs tegenover. Er is altijd een groep, de azijnpissers die niet willen, gewoon omdat ze altijd ergens tegen willen zijn. Er zijn natuurlijk de volksmenners die “overduidelijke” schuldigen aanwijzen voor iets engs. Schuldigen die geofferd moeten worden omdat ze onze manier van leven bedreigen. Er zijn de immer aanwezige extreem religieuzen die wijzen naar hun heilige boek, onze afschuwelijke afvalligheid en die zeker weten dat Hij weldra aan de horizon zal verschijnen om alle oprecht gelovigen te redden. En natuurlijk zijn er de extreem bevoordeelden en hoge notabelen die krampachtig vasthouden aan hun positie. Een positie die gekoppeld is aan de bestaande helaas destructieve status quo. In het westen zijn de azijnpissers, de volksmenners, de religieuzen en de bevoordeelden allemaal aanwezig en ze ondermijnen vooralsnog iedere betekenisvolle actie.

De echte wetenschappers zijn er allang uit. Het wereldwijde klimaatsysteem is op hol, het is onze manier van leven die het veroorzaakt en wie vertrouwt op oude machtspatronen, God of zondebokken, houdt zichzelf voor de gek. De oorlog tegen Iran maakt eens te meer duidelijk hoezeer we in Nederland afhankelijk zijn van de rest van de wereld. Onze wereld houdt niet op bij de zee of de grenzen. Als de wereld het elders moeilijk heeft of zelfs instort, gaat onze wereld, ietsje vertraagd, mee. Denk alles weg uit je woonkamer wat (deels) buiten Europa is gemaakt, of grondstoffen van buiten Europa nodig heeft, en we zitten allemaal in onze blote kont, in een kale kamer op een betonnen vloer. Zelfs de zuurstof en de regen die we nodig hebben komt (groten)deels van buiten ons eigen land.

In plaats van het Hormuz-moment te gebruiken om energieonafhankelijkheid te versnellen, om meer lokaal te produceren, om saamhorigheid te bevorderen en onze bestaande internationale afhankelijkheden onder de loep te nemen, doet onze regering haar best om … rust uit te stralen en vast te houden aan het doel om in 2050 klimaatneutraal te zijn. Het is zoooooo “geruststellend”. Maar in het huidige versnellende tempo van klimaatverandering is de wereld in 2050 waarschijnlijk niet eens meer in staat om uranium te leveren voor de “natte droom” van de VVD. De partij die niet voor niets als geen ander de stem van de bevoordeelden en notabelen vertegenwoordigd.

Nederland, of beter nog Europa, zou inmiddels een langetermijnplan moeten hebben dat uitgaat van het ergste scenario. Een plan waarin staat hoe het veranderende klimaat impact heeft op ons land. Gaat de temperatuur hier stijgen? Of juist dalen? Gaat de zeespiegel stijgen? Of juist dalen? Beide zijn namelijk nog steeds mogelijk. Hoe zal het gaan met belangrijke landen waar we van afhankelijk zijn? Blijven die leveren en afnemen? En wat met grondstoffen die we importeren? Moeten we beter recyclen om het verlies van import op te vangen? Gaan er stromen met klimaatvluchtelingen op gang komen? Hoe kijken landen elders in de wereld naar ons? Zijn ze welwillend en willen ze met ons samenwerken? Of haten ze ons intens omdat het arrogante westen met al haar welvaart de klimaatverandering, die ook hun ten gronde richt, meer dan wie ook heeft aangejaagd?

Onze maatschappij is de laatste decennia vooral geoefend in egoïsme en hebzucht. Het zijn de twee eigenschappen die het kapitalisme en neoliberalisme nodig hebben om te slagen. Het zijn ook twee slechte eigenschappen als een crisis juist het tegenovergestelde vraagt van de mensen. Maar we kunnen wel degelijk de omslag maken naar een maatschappij die begrijpt dat onze planeet te veel last heeft van onze manier van leven. Het moment dat een burger, die met de auto aan de pomp staat, zich realiseert dat het niet gaat om de prijs op de pomp, maar om de prijs die de planeet betaalt, is echter nog ver uit zicht. Het eten wat we eten wordt geconsumeerd zonder besef van de kostprijs voor moeder Aarde. Maar wat de planeet kan dragen moet leidend zijn, ook in de hoofden van mensen.

“Want anderen doen het ook!”, “Het vliegtuig vliegt toch wel!” of “Het is toch al gemaakt!”, klinkt als argument een stuk minder sterk als je je voorstelt dat je het tegen een kind vertelt die moet leven met een wereldorde die is ingestort. Zoals we nu bezig zijn, zijn wij de generatie die het licht uitdoet. Als zelfs dat besef niet voldoende reden is om in actie te komen, wat dan wel?

Meld je hieronder gratis aan voor Joop NL. Iedere donderdag een selectie opvallende nieuwsverhalen, opinies en cartoons in je mailbox.

Wij zijn voor, jij ook?

© Joop