Karın tokluğuna çalış ve ölümlerden ölüm beğen!
Ark ocağında bakım yapılırken, tavan vincinin ve diğer kaldırma-taşıma sistemlerinin çalışmasına hangi koşullarda izin verildi? Sıvı çelik potalarının güzergâhı, bakım yapılan alanla kesişiyor muydu? Bakım sırasında doğalgaz ve oksijen hatları, yeterince güvenli hâle getirilmiş miydi? Ateşli çalışma yapılırken, bakım faaliyeti başlamışken, neden üretim durdurulmadı? Vincin taşıyıcı kolonları, bağlantıları ve mekanik aksâmı en son ne zaman kontrol edilmişti? Bakım çalışması sırasında, bölgede bulunan işçilerin tamamı için risk değerlendirmesi yapılmış mıydı? Taşeron çalışan işçiler çalışma yaparken, gerekli izinler verildi mi?.. Ege İşçi Birliği’nin bu sorularına yanıt vermesi gereken biri var, o da Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan! 9 Kasım’da, İzmir Aliağa’daki HABAŞ Demir Çelik Fabrikası’nda 19 işçinin fecî şekilde can verdiği kazânın ardından yaptığı açıklamada, önceki denetimlerde fabrikada bir aksaklık tespit edilmediğini, ancak yaşanan kazanın ciddî bir sıkıntıya yol açtığını söyleyen bakan… O fabrikada ölenlerin ardından kullandığı sözcük ‘sıkıntı’! O bu açıklamaları yaparken, hâlâ tesiste üretime devam edildiğine ilişkin haberlere ne demeli peki?.. İşte bu sebeple, bu ülkede iş kazâları ve işçi ölümlerine ‘iş cinâyeti’ deniyor. Ve böyle demekte de yerden göğe kadar haklıyız.
BAKANLAR BÖYLE YAPARSA, PATRONLAR NE YAPMAZ Kİ!
Bir bakan daha var, bundan da beter!.. Millî Eğitim Bakanı, o da öğrencileri Meslekî Eğitim Merkezi (MESEM) adı altında, ucuz işgücü olarak sanâyi ve hizmet sektöründe çalıştıran sistemin başı… Eski usûl, ‘eti senin, kemiği benim’ hesabı!.. 37 çocuğun iş kazâlarında öldüğünü açıklıyor ve açıklamasının hemen ardından sayının daha fazla olduğu ortaya çıkıyor! Bakanları bu zihniyet ve tiynette olan bir rejimde, işçinin can güvenliği ve sağlığı güvence altında olabilir mi? Olmuyor!..
Şimdi önce dünyaya, sonra Avrupa Birliği’ne (AB), sonra da Türkiye’de iş sağlığı ve iş güvenliğinin durumuna bir göz atalım… Uluslararası Çalışma Örgütü’nün (International Labor Organisation-ILO) ‘İş Sağlığı ve Güvenliği Raporları’ verilerine göre, dünyada her gün yaklaşık 1 milyon iş kazası yaşanıyor. İş kazaları ve meslek hastalıkları sonucunda yılda yaklaşık 2.3 ila 3 milyon emekçi hayatını kaybediyor. Bu ölümlerin büyük bir kısmı meslek hastalıkları, yüz binlercesi ise doğrudan iş kazâları kaynaklı.
ÖLÜMLÜ KAZÂLARIN YÜZDE 63’Ü ASYA-PASİFİK BÖLGESİNDE...
Asya-Pasifik bölgesi, işçi ölümlerinde ilk sırada… Sebebi malûm; artık dünyanın üretim üssü orası da ondan! Dünyaya mal yetiştiren milyonlarca işçi zorlu rekabet koşulları ve iş güvenliğinin yetersiz olduğu ortamlarda çalışmak zorunda kalıyor. Küresel iş kazâlarının ve ölümlerinin yaklaşık yüzde 63’ü bu bölgede yaşanıyor.
Küresel ölçekte, bu kazâların ve ölümlerin sektörel dağılımı da eşitsiz; işlerin doğasından dolayı, her sektör aynı oranda riskli değil. Tarım, inşaat, imâlât, ormancılık ve balıkçılık, iş kazâlarının yüzde 60’ından fazlasının gerçekleştiği sektörler.
Kazâya uğrayan ya da ölen işçilerin cinsiyet dağılımı da eşit değil. Genel olarak toplumsal cinsiyet eşitliğinin olmaması, burada ironik biçimde, emekçi kadınların, daha az ölümlü kazâyla yüzleşmesini sağlıyor! ILO verilerine göre, erkek çalışanlarda iş kazası sonucu ölüm oranı 100 binde 108.3, kadınlarda bu oran 48.4… Bu bâriz farkın iki sebebi var; ilki, oranda kadınların işgücüne katılım oranının erkeklere göre düşük olması, diğeri ise, tehlikeli sektörlerin genelde erkek istihdâmına ağırlık vermesi…
TÜRKİYE, EN RİSKLİ ÜLKELER ARASINDA YER ALIYOR
İş kazâları sonucu yaşanan ölümlü vakâların 100 bin çalışan başına düşen oranlarına göre, ülkelerin küresel ve bölgesel sıralamaları değişiklik gösteriyor. ILO, Dünya Sağlık Örgütü (World Health Organisation-WHO) ve Avrupa İstatistik Ofisi (Eurostat) gibi kuruluşların yayımladığı veri ve analizlere göre, tüm sektörlerin ortalaması alındığında, 100 bin işçi başına düşen yıllık ölüm oranında Güney Asya ve Afrika ülkeleri ilk sıralarda yer alıyor. Butan 100 bin işçi başına 31.9 ölümle dünyada çalışanlar için en riskli ülke konumunda, Doğu Timor 29.2 ölümle ikinci sırada… Bu oranlar Malezya’da 14.6, Burundi’de 13.8, Türkiye de ise 11.5… Türkiye ekonomiyle ilgili hemen her olumsuz ölçütte olduğu gibi burada da........
