“Üstün Yetenek Bir Ayrıcalık Değil, Bir Sorumluluktur.”

Prof. Dr. M. Şahin BÜLBÜL ile üstün yetenek, eğitim ve insan potansiyeli üzerine konuştuk.

Üstün yetenekli çocuk denildiğinde sizce en büyük yanlışımız nedir?

En büyük yanlışımız, üstün yeteneği çocuğun sahip olduğu sabit bir özellik gibi düşünmemizdir. Sanki bazı çocukların içine doğuştan daha fazla zekâ konmuş ve bizim görevimiz de onları bulup etiketlemekmiş gibi davranıyoruz. Oysa mesele bundan çok daha derin.

Ben üstün yeteneği bir sonuçtan çok gelişme ihtimali yüksek bir potansiyel alanı olarak görüyorum. Potansiyel, uygun çevreyle karşılaşırsa büyür; uygun çevreyi bulamazsa sessizleşir. Hatta kimi zaman davranış problemi, başarısızlık veya ilgisizlik görüntüsünün arkasına saklanır.

Bir çocuk matematikte olağanüstü olabilir ama yazmada zorlanabilir. Başka bir çocuk hiç parmak kaldırmaz ama zihninde sınıftaki herkesten daha karmaşık modeller kuruyor olabilir. Bir diğeri sorulara hızlı cevap vermez, çünkü cevap vermeden önce sorunun kendisini sorguluyordur.

Bu nedenle temel sorumuz şu olmamalıdır: “Bu çocuk üstün yetenekli mi?”

Daha güçlü soru şudur:

“Bu çocuk hangi koşullarda, hangi alanda ve ne tür bir destekle bugün gördüğümüz sınırların ötesine geçebilir?”

Eğitim sisteminin görevi çocukları yetenekli ve yeteneksiz diye ayırmak değil, henüz görünür olmayan potansiyelleri ortaya çıkarabilecek ortamlar kurmaktır.

Çünkü bazen kaybettiğimiz şey bir sınav puanı değildir.Henüz ortaya çıkmamış bir bilim insanını, sanatçıyı, düşünürü veya problem çözücüyü kaybediyoruz.

Türkiye'de üstün yetenekli çocukların eğitimindeki temel problem sizce nedir?

Bence en temel sorun, üstün yetenek eğitimini hâlâ büyük ölçüde “çocuğu bulma problemi” olarak görmemizdir.

Çocuğu buluyoruz, tanılıyoruz, bir kuruma yönlendiriyoruz ve görevimizi yaptığımızı düşünüyoruz. Oysa asıl mesele tanılamadan sonra başlıyor.

Bir çocuğun bugün yüksek performans göstermesi, yarın gelişmeye devam edeceğinin garantisi değildir. Aynı şekilde bugün yeterince görünür olmayan bir çocuğun........

© HalkTV