Türkiye’nin yapay zekâ hamlesi, yalnızca algoritmaların değil; elektriğin, verinin, insan kaynağının ve sermayenin de yeniden konumlandığı yeni bir dönemin kapısını aralıyor. Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı açıklandığında ilk dikkat çeken başlıklar; yapay zekâ modelleri, veri merkezleri, 10 bin ileri düzey uzman, 100 bin uygulama profesyoneli ve milyarlarca dolarlık teknoloji yatırımları oldu. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Millî Teknoloji ve Yapay Zekâ Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan plan, 2026-2030 dönemini kapsıyor ve “Fark Et, İstifade Et, Üret, Yönet” olmak üzere dört temel eksen altında 16 öncelikli eylem ortaya koyuyor. Planın hazırlanma sürecinde kamu kurumları, özel sektör, üniversiteler ve sivil toplum kuruluşlarından yaklaşık 500 sektör profesyoneliyle çalışılırken, vatandaşlardan da 2 bin 200’ü aşkın eylem önerisi toplandı. Uygulama tarafında ise Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının koordinasyonunda Siber Güvenlik Başkanlığı, TÜBİTAK, Millî Eğitim Bakanlığı, YÖK, KVKK ve ilgili sektörel düzenleyici kurumlar başta olmak üzere çok sayıda kurumun iş birliği öngörülüyor.

Ancak planın teknoloji ve insan kaynağı hedeflerinin arkasında, kritik bir unsur bulunuyor: Enerji. Çünkü yapay zekânın arkasında yalnızca algoritmalar değil; elektrik, veri merkezleri, güçlü şebekeler, yenilenebilir enerji kaynakları ve depolama sistemlerinden oluşan büyük bir altyapı bulunuyor. Dolayısıyla Türkiye'nin 2026-2030 Yapay Zekâ Eylem Planı'nı yalnızca bir teknoloji politikası olarak değil, aynı zamanda önümüzdeki yılların enerji yatırım haritasını değiştirebilecek bir talep programı olarak da okumamız gerekiyor.

YAPAY ZEKÂ ÇAĞININ TEMEL GİRDİSİ ELEKTRİK

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar'ın son dönemdeki açıklamaları da aslında bu dönüşümün enerji politikası tarafında görüldüğünü ortaya koyuyor. Bakan Bayraktar, Türkiye'nin uzun dönemli yeni enerji mimarisinin merkezine elektrikleşmeyi koyduklarını belirtirken, yapay zekâ çağında elektriğin öneminin daha da arttığını ve daha fazla elektrik üretiminin yanında sistemin dijitalleşerek daha verimli kullanılması gerektiğini ifade ediyor. Nisan ayında yaptığı bir başka değerlendirmede ise yeni enerji piyasalarının elektrikleşme ve dijitalleşme merkezli, daha dirençli ve daha esnek bir yapıya taşınacağını vurguladı. Haziran ayında ortaya koyduğu üçlü çerçeve de dikkat çekici: esneklik, dijitalleşme ve karbonsuzlaşma. Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı tam da bu üç alanın kesiştiği yeni bir enerji talebi yaratıyor. Planın mimarisinde enerjinin yapay zekâ ekosisteminin birinci katmanı olarak tanımlanması tesadüf değil. Enerjinin ardından hesaplama donanımı, altyapı, modeller-veri ve uygulamalar geliyor. Yani yukarıdaki bütün teknoloji ekonomisi, en altta yeterli ve güvenilir elektriğin bulunmasına bağlı.

2030 HEDEFİ: EN AZ 1 GW VERİ MERKEZİ KAPASİTESİ

Planın enerji sektörü açısından en önemli rakamlarından biri, Türkiye'nin 2030 yılına kadar en az 1 GW yapay zekâ/veri merkezi kurulu gücüne ulaşması. Bu rakamı yalnızca “1 GW yeni kapasite” olarak okumamak gerekiyor. Veri merkezleri klasik sanayi tesislerinden farklı olarak yüksek süreklilik isteyen tüketiciler. Sunucuların........

© Haber7