Amerika’nın Grönland’ı işgal haberi Avrupa başkentlerinde soğuk duş etkisi yarattı. Bir NATO üyesinin başka bir NATO üyesinin topraklarını işgal etmesi ittifak tarihinde eşi görülmemiş bir durumdu.

Almanya Dışişleri Bakanı durumu "Batı İttifakı'nın 11 Eylül'ü" olarak nitelendirdi. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, uzun süredir savunduğu "Avrupa Stratejik Otonomisi" tezinin haklılığının kanıtlandığını belirterek, "Dostumuz sandığımız güç, artık egemenliğimizin en büyük tehdididir" dedi. İngiltere ise Brexit sonrası ABD ile olan "Özel İlişkisi" ve ticari bağımlılıkları nedeniyle sessiz kalmayı tercih etti, sadece "tarafları itidale davet eden" zayıf bir açıklama yaptı.

Danimarka, işgalin hemen ardından NATO Antlaşması'nın 4. (istişare) ve 5. (kolektif savunma) maddelerini işletti. Brüksel'deki NATO Karargahı'nda yapılan acil toplantı, ittifakın sonunu getiren sahne oldu. Danimarka temsilcisi, ABD'nin eyleminin "silahlı bir saldırı" olduğunu ve tüm müttefiklerin Danimarka'ya yardım etmesi gerektiğini savundu.

Ancak ABD Daimi Temsilcisi, masaya hukuki ve siyasi bir rest çekti:

Hukuki Argüman: 5. Madde'nin metnindeki "Kuzey Amerika veya Avrupa'da gerçekleşen bir saldırı" ibaresine atıfta bulunarak, Grönland'ın teknik olarak Kuzey Amerika kıta sahanlığında olduğunu ve ABD'nin "kendi arka bahçesindeki" bir tehdidi bertaraf ettiğini savundu. Ayrıca, 5. Madde'nin "silahlı kuvvet kullanımı" zorunluluğu getirmediğini, her üyenin "gerekli gördüğü eylemi" yapabileceğini hatırlattı.

Siyasi Tehdit: ABD, Danimarka'nın talebini destekleyen herhangi bir ülkenin, ABD'nin koruma kalkanından özellikle de Rusya'ya karşı nükleer şemsiyeden derhal çıkarılacağını ve "düşman unsur" olarak değerlendirileceğini belirtti.

Bu tehdit, NATO'yu fiilen üç kampa böldü:

Anglo-Sakson Blok: ABD, İngiltere ve Kanada. ABD'nin eylemini meşru müdafaa olarak gördüler.
Kıta Avrupası (Çekirdek Avrupa): Fransa, Almanya, Benelüks, İtalya, İspanya. Danimarka'nın yanında yer aldılar ve ABD'yi saldırgan olarak tanımladılar.

Doğu Kanadı: Polonya, Baltık Ülkeleri ve Romanya. Rusya korkusu ile ABD'ye sadakat arasında sıkıştılar, çekimser kaldılar.

Toplantıdan bir karar çıkmaması ve ABD'nin vetosu üzerine, Fransa ve Almanya liderleri 15 Ağustos 2026'da "Berlin Deklarasyonu"nu yayınladılar. Deklarasyonda şu ifadelere yer verildi:

"Bir müttefike saldıran, topraklarını işgal eden ve egemenliğini gasp eden bir güçle aynı güvenlik şemsiyesi altında bulunmak, Avrupa'nın değerlerine ve varoluşuna aykırıdır. NATO, kurucu ilkelerini yitirmiş ve tek bir üyenin emperyalist hedeflerine hizmet eden bir araca dönüşmüştür."

Bu açıklamanın ardından Fransa ve Almanya, NATO'nun askeri kanadından ve entegre komuta yapısından derhal çekildiklerini duyurdular. Onları İtalya, İspanya, Belçika, Hollanda ve Lüksemburg izledi. 2027 başında, NATO Genel Sekreteri, ittifakın "işlevsiz hale geldiğini" kabul ederek, örgütün siyasi faaliyetlerinin askıya alındığını duyurdu. Brüksel'deki karargahın boşaltılması süreci başladı.

NATO’nun dağılma sürecinde Türkiye hassas bir denge politikası izledi. Ankara, ABD'nin Grönland işgalini, kendi toprak bütünlüğü ve egemenlik hakları için tehlikeli bir emsal olarak gördü. Ancak, Rusya ile olan karmaşık ilişkileri ve Avrupa ile olan savunma sanayii entegrasyonu sorunları nedeniyle hemen Avrupa blokuna katılmadı.

Türkiye Dışişleri Bakanlığı, "Mevcut kaos ortamında Türkiye, kendi milli güvenliğini merkeze alan, ittifaklar üstü bir politika izleyecektir" açıklamasını yaptı.

NATO'nun çöküşü, Avrupa'yı varoluşsal bir güvenlik boşluğuyla karşı karşıya bıraktı. Rusya'nın doğudaki askeri varlığı ve ABD'nin artık "dost olmayan" bir güce dönüşmesi, Avrupa Birliği'nin on yıllardır ertelediği "Ortak Ordu" projesini zorunluluk haline getirdi.

2027 Lizbon Zirvesi'nde AB liderleri Avrupa Savunma Birliği'ni (European Defence Union-EDU) resmen ilan ettiler. EDU, NATO'nun yerini alacak tam........

© Gerçek Gündem