'Mekke Anlaşması’na neden ‘hayır’ demeliyiz?
Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında 7 Ağustos’ta imzalanan ‘Mekke Anlaşması’nın bugün (çarşamba) Meclis Genel Kurulunda görüşülüp oylanması bekleniyor. 16 maddelik bu anlaşma, özellikle NATO’nun 5. maddesi gibi “Taraflardan birine yapılan saldırı tüm taraflara karşı yapılmış sayılır” maddesi nedeniyle tartışılıyor. Çünkü Meclise sunulan teklifte “Bölgenin barış ve istikrarına hizmet etmek”, “Bölgenin sorunlarına bölgenin içinden çözüm üretmek” gibi gerekçeler sıralansa da gerçekte bu anlaşma üye ülkeleri; Babülmendep Boğazı ve Kızıldeniz’den Doğu Akdeniz’e, Hürmüz Boğazı’ndan Karadeniz ve Kafkasya’ya ve Güney Asya’ya kadar geniş bir coğrafyada mevcut ya da olası yeni gerilim ve çatışmaların tarafı haline getiriyor.
Peki, bu anlaşma hangi ihtiyaçtan ortaya çıktı, kimlerin/hangi güçlerin çıkarlarını korumayı amaçlıyor ve dahası Türkiye ve bölge halkları için ne anlam ifade ediyor?
Birinci olarak; anlaşma ile ilgili olarak TBMM Dışişleri Komisyonunda yapılan görüşmelerde konuşan Dışişleri Bakan Yardımcısı Levent Gümrükçü, bu anlaşmanın “Başta NATO olmak üzere Türkiye’nin bağlı olduğu anlaşmalar ve Avrupa güvenliği bakımından tamamlayıcı nitelikte” olduğunu söylüyor.
Bilindiği gibi ABD emperyalizmi bir süreden beri Avrupalı müttefiklerine yeni bir “güvenlik mimarisi” dayatıyor. Ankara’da yapılan son NATO zirvesinde NATO 3.0 olarak adlandırılan bu yeni güvenlik mimarisi daha da belirgin bir şekilde ortaya çıktı: ABD emperyalizmi Çin’e karşı
Asya Pasifik’teki mücadeleye/rekabete odaklanmak zorunda olduğu bir dönemde Avrupalı müttefiklerini Avrupa’dan Kafkasya’ya ve Karadeniz’den Ortadoğu’ya daha geniş alanlarda “Sorumluluk almaya”, “Yükü paylaşmaya” zorluyor. Türkiye, bütün bu coğrafyaların kesişim noktasında yer alıyor ve saray rejimi de bu yeni güvenlik mimarisini ABD ve batılı emperyalistlerle iş birliği halinde daha ileriden roller üstlenmek ve kendi yayılmacı emelleri için bir tarihi bir fırsat olarak görüyor.
ABD maliyetten kaçınmak için bölgedeki iş birlikçilerine görev biçiyor
İkincisi, şubat ayı sonunda İran’a karşı İsrail’le birlikte başlattıkları savaşta ortaya çıkan tablo (İran’ın ABD emperyalizminin Körfez’deki müttefiklerini de hedef alması) ve özellikle İran’ın Hürmüz Boğazı’nı enerji-ticaret geçişlerine kapatmasının yarattığı maliyetler ABD emperyalizmini enerji-ticaret koridorlarının güvenliği bakımından yeni bir politika izlemeye zorluyor. ABD burada da olabildiğince doğrudan müdahalelerin maliyetinden kaçınmak ve enerji-ticaret koridorlarının güvenliğini sağlamak görevini bölgedeki iş birlikçilerinin üstlenmesini istiyor.
Bu nedenle Trump’ın Mekke Anlaşması’nı “İnanılmaz” olarak tanımlamasına ve “Büyük, cesur ve önemli bir adım” olarak kutlamasına şaşmamak gerekiyor.
Ancak kuşkusuz Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan gibi üç önemli bölgesel aktörün dahil olduğu bu anlaşma sadece ABD politikası ve çıkarları ile açıklanamaz.
Saray rejimi bu anlaşma üzerinden öncelikle ABD emperyalizminin bölge politikasıyla da uyumlu olarak ve kendi yayılmacı emelleri doğrultusunda Suriye ve Irak hattı başta İran’ın bölgesel gücünün zayıflatılmasından doğacak........
