Türkiye Cumhuriyeti kurulduğunda, sanayi üretimimiz ve döviz gelirlerimiz çok düşüktür. Cumhuriyetimizin kurucu lideri, ilk cumhurbaşkanımız Mustafa Kemal Atatürk’ün ülkeyi yönettiği 1923-1938 yılları arasında ekonomik kalkınma adına yürütülen çalışmalarla sağlam temeller atıldı. O dönemde Türkiye kendi şartlarından ve küresel koşullardaki zorluklardan dolayı ayrıca sıkıntı yaşadı. Lozan Anlaşması, Osmanlı’dan devir alınan ‘liberal gümrük rejimini’ 1929 yılına kadar koruyordu. Bu nedenle genç cumhuriyetin idarecileri, ‘gümrük vergilerini yükselterek’ yerli üretimi desteklemek gibi çok temel bir adımı atamadı. Atatürk, sanıldığının aksine devletçi ekonomi politikalarına hiç istekli değildi. Özel sektörü teşvik ederek sanayi yatırımlarının yapılmasını istiyordu. Bu nedenle bir süre (1932’ye kadar) bekledi. Bu nedenle bu üç yıllık dönem ‘devletin sanayici kimliği ile henüz devreye girmediği dönem’ olarak da adlandırılır. Onlarca yıl süren savaşlarla her açıdan harabeye dönmüş ülkede beklentileri karşılayacak bir özel sektör olmadığı görüldükten sonra yine de ‘özel sektörün önünü kapatmadan’ ülkenin ihtiyacı olan büyük sanayi yatırımlarının devlet eliyle yapılmasına başlandı.

Bu nedenle de 1932’den itibaren ‘sanayide devletçilik’ dönemi olarak adlandırılır. Aslında 1929’daki küresel ekonomik krizin etkisiyle o dönemde ABD başta olmak üzere en liberal ekonomilere sahip ülkelerde bile ‘devletçi ekonomi’ politikaları uygulanıyordu

SANAYİDE VE TARIMDA DURUM VAHİMDİ
Şubat 1925’te Aşar vergisinin kaldırılması tarımda önemli bir ivme getirdi. 1927 ve 1929’da çıkarılan kanunlarla topraksız köylülere toprak dağıtıldı. 1927’de tarım sayımı yapıldı. Ekili araziler tüm ülkenin yüzde 5’i kadardı. Tahmini ekilebilir arazi oranı ise yüzde 32’ydi. Dolayısıyla atıl tarım arazisi çok fazlaydı. 1927’de tarımda çalışan nüfus 4 milyon kişiden fazlaydı. Tarımsal üretim çok ilkel aletlerle ve koşullarda ‘geçimlik’ yapılıyordu. Sanayideki tablo daha da korkunçtu. Sanayi ve Maadin Bankası kuruldu ardından sanayi teşvik kanunu çıkarıldı. 1927 Sanayi sayımına göre........

© Ekonomim