Allah kimseyi gördüğünden geri koymasınA

İlkokulda karatahtanın üstünde çağları anlatan bir afiş vardı.

İlk Çağ, Orta Çağ, Yeni Çağ ve Yakın Çağ.

Yeni Çağ İstanbul’un fethiyle başlar, Fransız İhtilali ile biterdi.

Çağlara ya da devirlere isim koyarken insanlar hep elindekine bakmış sanırım.

Taş, tunç, demir, buhar, sanayi, bilgisayar ve şimdi de yapay zekâ.

Elimizdekilere bakınca doğru gibi geliyor bu sıralama ama, insana bakınca da öyle mi acaba?

Aslında her kuşak kendi gençliğini ‘altın çağ’ sanıyor bence ama bir ihtimal daha var ki, belki sadece bazı kuşaklar haklıdır.

Çağlar, devirler falan dönüp duruyor kafamda hep…

On dokuzuncu yüzyıl ‘öğrenme’ devriymiş mesela.

Osmanlı İmparatorluğu’nda geçirilen neredeyse her sarsıntıdan sonra yeni bir okul açılırmış: Tıbbiye, Harbiye, Mülkiye, Galatasaray Sultanisi, Darüşşafaka.

Abdülhamid gazeteleri kapatmış ya da sansürlemiş ama okulların sayısını hatırı sayılır ölçüde artırmış döneminde.

Görgü tartışması da o yüzyılda başlamış anladığım.

Yirminci yüzyıl başı ise ‘kuranlar’ devri bence.

Bu kuşak Balkanlar’dan Çanakkale’ye, Yemen’den Sakarya’ya savaşmış, savaşmış, savaşmış ve sonra oturup bir devlet kurmuş.

Rumeli’den kaçanlar ya da mübadeleyle Selanik’ten ve Girit’ten göçenler; çiftliğini, bağını, bahçesini, dükkânını bırakıp tek bavulla buralara gelmişler.

Belki o günkü varlıklarının çok daha azıyla gelmişler ama özellikle de sonraki nesilleri için önlerinde yepyeni bir hayat görmüşler de gelmişler.

Yanlarında getirebildikleri sadece sofra düzeni, komşuluk ve konuşma âdâbıymış.

Yoksullaşan bir kuşağın görgüsünü koruması da, bu ülkenin atlanmış hikâyelerinden biridir bence.

Devlet de görgüyü politika yapmış zamanında, az değil: Şapka Kanunu, âdâb-ı muaşeret kitapları, Harf İnkılabı ve diğerleri…

Altı ayda okuma yazmayı söken kırk yaşında adamlar olmuş o günlerde.

Bazen zorla ve bazen de gülünç bir biçimde yapılmış evet ama, yön belliymiş en azından.

Devlet vatandaşına ‘görmüş olmayı’ anlatmaya, göstermeye ve öğretmeye çalışıyormuş.

Otuzlar ve kırklar ise ‘yapanlar’ın devri olmuş.

Kayseri’den Nazilli’ye Anadolu’nun dört bir........

© Diken