Bu haberde Rojbîn, Selma ve Cinthia isimleri, görüşülen kişilerin talebi doğrultusunda değiştirilmiştir.

"Orası benim ilk evimdi. Annemle beraber yaşadığımız ilk evimdi."

Rojbîn’in* “ilk evim” diye anlattığı yer Gebze Kadın Cezaevi’nde bir siyasi koğuş. Artık 20’li yaşlarında genç bir kadın olan Rojbîn henüz iki yaşındayken annesinin yanında girdiği cezaevinde altı yıl geçirdi. Çocukluğunun ilk yıllarında tüm dünyası bu cezaeviydi.

Rojbîn cezaevinden ayrılıp anneannesinin evinde kalmaya başladığında sabahları erkenden kalkıyor, ev halkını da uyandırıyordu. Sayım vermeleri gerektiğini düşünüyordu.

Bir yıla yakın her sabah kalkıp saat 8’e kadar bekliyordum. Anneannem ‘Neyi bekliyorsun sen?’ diyordu. Gece gündüz, hafta sonu, hafta içi hep aynı hareketi yapıyordum. Her seferinde ‘Ne zaman gelecekler günaydın demeye?’ diyordum.

Bir yıla yakın her sabah kalkıp saat 8’e kadar bekliyordum. Anneannem ‘Neyi bekliyorsun sen?’ diyordu. Gece gündüz, hafta sonu, hafta içi hep aynı hareketi yapıyordum. Her seferinde ‘Ne zaman gelecekler günaydın demeye?’ diyordum.

Rojbîn siyasi koğuşta geçen çocukluğunu nostalji duygusuyla anlatıyor:

“Sabah kalkıp sayım vermek ya da bir anda koğuş aramalarının olması… Bunlar bana o kadar normalleşmişti ki hayatımın bir parçası gibiydi.”

Rojbîn’in çocukluk anılarında yer eden bu düzen, bugün de anneleriyle cezaevinde kalan yüzlerce çocuğun yaşamını çevreliyor.

Ceza İnfaz Sisteminde Sivil Toplum Derneği (CİSST) uzmanları Cansu Şekerci ve Özge Akyüz’ün aktardığına göre, Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürü’nün 7 Ocak 2026’da TBMM Adalet Komisyonu’nda paylaştığı sayı, cezaevinde ebeveyni yanında kalan 883 çocuk olduğunu gösteriyor.

Çocukların her birinin ne kadar süre cezaevinde kaldığına ilişkin ise resmi veri bulunmuyor.

Vicdan Vakfı’nın Mayıs 2026’da yayımladığı, cezaevinde çocuğuyla kalmış 100 kadınla yapılan anket çalışması bu süreler hakkında sınırlı bir çerçeve sunuyor. Kalış süresi belirlenebilen 80 çocuğun yarısı en az yedi ay, dörtte birinden fazlası ise iki yıl ve üzerinde cezaevinde kalmış.

Çocuğun dünyası koğuşla sınırlanıyor

Dokuz yıl boyunca çeşitli cezaevlerinde kalan Selma*, çocukların büyüdükçe kapalı alanda yaşamaya verdiği tepkilere tanık olduğunu anlatıyor.

Koğuşta “elime doğdu” dediği Yusuf’un iki yaşındayken bir görevli tarafından salıncakta sallandığını, ardından sürekli yeniden gitmek istediğini söylüyor.

“Yusuf o kadar mutlu olmuş, o kadar sevinmiş ki… Sonra bunu tekrar tekrar istemeye başladı.”

Selma’ya göre Yusuf dört yaşına yaklaştıkça davranışları değişmişti.

“Daralıyordu artık. Duvarlara bakıyordu sürekli. Agresif oldu” diyor.

Rojbîn ise annesiyle birlikte olmanın kendisi için mutluluk kaynağı olduğunu anlatıyor. Ancak dışarıdaki hayatı tanıdıktan sonra cezaevine gelen çocukların yaşadıklarını farklı değerlendiriyor:

“Ben annemle beraber olduğum için çok mutluydum ama dışarıyı, parkı görmüş bir çocuk için gerçekten zulüm orası.”

Rojbîn’in dışarıya dair bildikleri, koğuştaki kadınların kucağında dinlediği resimli kitaplardan ibaretti. Ayşegül serisinin çizimleri onun için dışarının tek görüntüsüydü.

Bir hastane ziyaretinden sonra cezaevine ring aracıyla dönerken yanındaki bir kadın mahpusun gösterdiği lunaparkı ilk kez gördüğünü anlatıyor:

“Bir anda bağırmaya başladım: ‘Ayşegül’ün kitabındaki yer burası!’ ‘Durun, durun’ diyorum, ‘Ayşegül gelecek.’ O sırada uzaklaştık ışıklı parktan. Ben koğuşa bir girdim, annem ve herkes bana sarılıyor. Benim tek söylediğim şey ‘Işıklı park, ışıklı park, ışıklı park.’”

İki gün boyunca “Işıklı parka gideceğim” diye ağlayan Rojbîn’i sonunda cezaevine ekmek getiren araçla parka götürmüşler:

“Orada üç saate yakın, bir çocuğun binebileceği her şeye bindim. Bizim koğuş 26 kişiydi. 30 tane pamuk şekeri, 30 tane elma şekeri, 30 tane de kâğıt helva almıştım.”

Anne-çocuk üniteleri bütün çocuklara ulaşmıyor

Adalet Bakanlığının Nisan 2025 tarihli soru önergesi yanıtına göre Sincan, Diyarbakır, Marmara ve Erzincan kadın cezaevlerinde toplam........

© Bianet