Ünlü bir eğitim psikoloğu tüm okul kazanımları içinde problem çözmeyi “hayat için en önemli öğrenme kazanımı” olarak nitelendirir. Çünkü günlük hayat problemlerle doludur ve birey sürekli olarak küçük-büyük bu problemlerle başetmek ve çözmek zorundadır. Hayat aslında başlı başına bir problem çözme sürecidir. Trafik, aile bütçesi, iş hayatı, ailevi sorunlar, sağlık problemleri, vb. günlük hayatta birden fazla alanda birçok problemle savaşırız. Bu nedenle eğitimle çocukların problem çözme becerileri ne kadar geliştirilirse gelecekte günlük hayat problemlerini kolaylıkla çözebileceklerini ve daha rahat ve mutlu bir hayat yaşayabileceklerini ifade edebiliriz.

Problem çözme önemli bir 21. yüzyıl becerisidir. 21. yüzyıl becerileri, içinde yaşadığımız çağda bireylerin günlük hayatta ve iş hayatında başarılı ve mutlu olabilmeleri için sahip olmaları gereken becerilerdir. Bu beceriler yeni olmayan ama zamanın gerekliliği olarak önemli hale gelen becerilerdir. Problem çözme, eleştirel ve analitik düşünme, işbirliği, liderlik, esneklik, yaratıcılık, teknoloji okuryazarlığı gibi becerileri 21. yüzyıl becerilerine örnek olarak verebiliriz. Problem çözme çok eski bir beceri olmasına karşın özellikle içinde yaşadığımız teknoloji çağında daha etkili ve önemli bir beceri haline gelmiştir.

Eğitimin en önemli hedeflerinden biri çocukların problem çözme becerilerinin geliştirilmesidir. Birçok derse ait öğretim programının amaçlarında öğrencilerin problem çözme becerilerinin geliştirilmesine vurgu yapılmaktadır. Ancak tüm dersler içinde özellikle matematik dersinde matematiksel problem çözmenin önemi, vurgusu ve öğrenme çıktısı çok fazladır. Çünkü problem çözme matematikte önemli bir süreç becerisidir. Tüm matematik eğitimi sürecinde, birbirinden farklı konuların öğretiminde, farklı sınıf seviyelerindeki matematik derslerinin tamamında problem çözmeye yer verilir ve geliştirilmesi hedeflenir. Sözgelimi, sayıları öğrenen çocuk sayı problemlerini çözmek zorundadır; geometrik şekilleri öğrenen çocuk bu konudaki problemleri çözmek zorundadır. Yani çocuğa tüm matematik konularıyla ilgili problem çözme becerisinin kazandırılması hedeflenir. Peki matematik eğitiminde merkezi bir rol oynayan problem çözme becerisinin günlük hayat problemleri ile nasıl bir ilgisi vardır? Her iki problem çözme süreci de benzer adımlarla ilerler. Yani birey ister matematik problemi olsun, ister günlük hayatta karşılaştığı bir problem olsun, problemi aynı adımlardan geçerek çözer.  Önce problemi anlamak, sonra çözüm yolunu belirlemek zorundadır. Ardından belirlediği çözüm yolunu uygular, problemi çözer. Son olarak problemin çözülüp çözülmediğinin, sonucun değerlendirildiği aşama gelir. Bu durumda kişi ne kadar çok matematik problemi çözerse problem çözme becerisi o kadar gelişir ve problem çözme adımlarını içselleştirir. Günlük hayat problemleriyle karşılaştığında ise aynı çözüm adımlarını kullanarak problemlere daha kolay çözümler üretebilir. Yani matematik eğitiminde kazandırılan problem çözme becerisi günlük hayata transferi olan bir beceridir. Matematiksel problem çözme becerisinin geliştirilmesi çocuğun hem akademik başarısı hem de günlük hayat problemleriyle başedebilmesi açısından önemlidir.

Matematiksel problem çözme becerisinin geliştirilmesinde özellikle çocukların matematik derslerinde birbirinden farklı, olabildiğince çok sayıda problemle karşılaştırılması problem çözme yaşantılarının zenginleştirilmesi açısından önemlidir. Çocuk problemleri çözdükçe hem başarı hazzını yaşar, hem de her çözdüğü problemin çözüm yolunu zihninde ileride benzer problemlerin çözümünde kullanmak üzere saklar. Sonrasında farklı bir problemle karşılaşınca birey zihninde daha önceden var olan çözüm yollarını gözden geçirerek yeni probleme çözüm yolu üretir. Bu nedenle matematik derslerinde çocuğun farklı çözüm yolları gerektiren problemlerle karşılaşması ve çözebilmesi önemlidir.

Burada vurgulanması gereken diğer önemli nokta problem çözme sürecinde çocuğun problemin çözümü için uğraşması, zihinsel uğraşı vermesi, çaba göstermesi, çözüm için yoğun bir bilişsel sürece girmesidir. Çocuğun problem çözme becerisini geliştiren ve bilişsel gelişimini sağlayan bu yoğun uğraşı sürecidir. Bu nedenle matematik derslerinde çocuklara seviyelerinin üzerinde, ancak mevcut bilgi ve becerileriyle çözebilecekleri problemler sunulması ve uğraşarak çözmelerinin sağlanması oldukça önemli ve kıymetlidir. Bu konuda öğretmenlerin ve velilerin farkında olması gereken en büyük tehdit, çocukların teknolojiye yönlendirilerek problem çözme sürecine giremeden online olarak direk problemin çözümünü izlemeye yönlendirilmesidir. Problemin çözümünün hemen sunulması problem çözme becerisinin geliştirilmesi yerine körelmesine ve başarının sağlanamamasına neden olmaktadır. Bu nedenle öğretmenler çocukları hemen video çözümü izlemek yerine kendilerinin çözmeye çalışmalarına teşvik etmelidir.

© Akasyam