Köşe Yazıları Diş Hekimliği Eczacılık Edebiyat Eğitim Güzel Sanatlar ve Tasarım Fen Hemşirelik İktisadi ve İdari Bilimler İlahiyat İletişim İşletme Mimarlık Mühendislik Orman Sağlık Bilimleri Siyasal Bilgiler Spor Bilimleri Tıp Veteriner Ziraat

Güzel Sanatlar ve Tasarım

İktisadi ve İdari Bilimler

"HAYATI: doğal bir OKUyuşla; PAYLAŞmak"

Dünya Bakliyat Günü ve Ayşe Baysal

Açlığın özellikle çocuk açlığının yaşandığı zamanlardan geçiyor Türkiye. Oysa Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk ta 1924’lerde “Acıkan çocuk doyurulmalıdır” diyerek Cenevre Çocuk Hakları Bildirgesi’ni Türkiye adına imzalamış ve böylece; çocukların doyurulmasının, devletin temel amaçlarından biri ve görevi olduğunu dile getirmiştir. Toplumsal açlıktan bahsettiğimiz bu günlerde, bir zamanlar Türkiye’nin dünyada kendi kendini besleyen yedi ülkeden biri olduğunu, Konya’nın tahıl ambarı, iri ve tok yeşil sultani mercimek, beyaz ve sarı nohut, pişince et tadı veren İspir kuru fasulyesi ile Anadolu’nun tüm topraklarının bakliyat yatağı olduğunu hatırlamak gerekir. Bu girişi 10 Şubat Dünya Bakliyat Gün’ünde baklagillerin beslenmedeki önemini vurgulamak ve Ülkemizde “Mercimek Teyze” olarak bilinen diyet uzmanı Prof Dr Ayşe Baysalı anmak için yaptık.

Dünya’da kullanımının geçmişi MÖ 4000’lere, Türkiye’de MS 400’lere dayanan baklagiller beslenmede çok önemli yeri olan bitkisel protein, mineral ve vitamin kaynağıdır. Baklagillerin beslenmedeki önemini vurgulamak ve toplumsal farkındalık yaratarak ülkelerin hem bakliyat üretimini artırmak hem de sofralarda bakliyata daha fazla yer vermek için Dünya Gıda Örgütü (FAO) kapsamındaki Uluslararası Bakliyat Konfederasyonu’nun önerisi ile Birleşmiş Milletler Genel Kurulu (UNGA), 10 Şubat’ı Dünya Baklagiller Günü (WPD) olarak ilan etmiştir. Gıda ve Tarım  Örgütü’nün internet sayfasında  bu günün kutlanmasının önemi,  “baklagiller ve bunların daha verimli, kapsayıcı, dayanıklı ve sürdürülebilir tarımsal gıda sistemlerine dönüşümde oynadıkları temel rol hakkında halkın farkındalığını artırmak için eşsiz bir fırsat sunmakta, daha iyi üretim, daha iyi beslenme, daha iyi çevre ve daha iyi bir yaşam için hiç kimseyi geride bırakmamayı amaçlamaktadır” şeklinde özetlenmektedir.

FAO, hükümetlerin, özel sektörün, üye ve ortak kuruluşların, halkın ve gençlerin yardımıyla, bu uluslararası günün kutlanmasını kolaylaştırmak ve sürdürülebilir gıda sistemleri ve sağlıklı beslenme kapsamında baklagillerin üretimini ve tüketimini desteklemek için çalıştığını ifade ederek, baklagillerin; tarımsal biyolojik çeşitliliği, iklim değişikliğine karşı direnci ve ekosistemi geliştirdiğini, atmosfer azotunu toprağa bağlayarak toprağın biyolojik çeşitliliğini ve verimliliğini artırmaya katkıda bulunduğunu bildirmektedir. Türlü renk ve çeşidi ile hem tarım alanında hem de beslenmede bu kadar önemli bir bitkisel ürün yelpazesini barındıran baklagillerin en önemli üyelerinden biri olan mercimeğin beslenmedeki rolü;  beş parmağında beş hüner olan bir Köy Enstitülü, bir öğretmen, bir diyet uzmanı bir akademisyen, Prof Dr. Ayşe Baysal’ın 1987 yılında Toprak Mahsülleri Ofisi ambarlarında biriken mercmeğin tüketimini artırma kampanyası dahilinde TRT’de,  televizyonun en çok izlendiği saatlerde yaptığı   programla Türkiye’nin gündemine girdi.

Yaşamını yalnızca çocukların değil, tüm halkın yeterli ve dengeli beslenmesine adamış, diyetisyenlerin başöğretmeni Prof. Dr. Ayşe Baysal (1930-2016) Ermenek’e bağlı, ilçe merkezine yürüyerek ya da katırlarla 5-6 saatte gidilen yoksul bir köyde, iki evli babası, öz ve üvey kardeşleri olan yoksul bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelir. Kendisi ile yapılan bir söyleşide; okula başlamadan önce çalışmaya başladığını, ilk işinin ahırdan odun taşımak, ev süpürmek, bulaşık yıkamak ve köy çeşmesinden testi, bakraç, güğüm ve kabakla su taşımak olduğunu anlatır. Ailenin zayıfı ve aile işlerinde daha az işe yarayan olması, ve o yıllarda eğitime verilen önem nedeni ile  ilkokul zorunlu olduğu için evde daha çok işe yarayan ablasının yerine okula yazdırılır. İlkokulu bitirdiğinde Köy Enstitüleri yılları yaşanmaktadır. Köye gelen yeni mezun genç öğretmenlerin düzenli yaşamları, becerileri, köye ve köylüye katkıları köylünün dikkatini çekmekte ve halk iyi yöndeki değişimin eğitim ile olduğunun farkında olmaktadır. O yıllarda genç Türkiye Cumhuriyeti tüm halkın eğitimi yanında özellikle kızların okumasına çok önem vermektedir. Bu amaçla yanında bir kız çocuğu getiren erkek çocuklar Köy Enstitüsüne sınavsız alınmaktadır. Bu durum Ayşe’nin dayıoğluyla birlikte İvriz Köy Enstitüsü’ne gitme yolunu açar, aileye köylü tarafından yapılan onlarca “kız çocuğu okumaz” baskısına rağmen. Köy enstitüsünde başarılı bir eğitimin sonunda 1950 yılı Haziran ayında, birincilikle mezun olur. Takiben öğretmenlerinin önerisi ile Ankara’da Kız Teknik Yüksek Öğretmen Okulu’na başlar. Beslenme ile ilk tanışması bu yıllarda ABD’den yeni gelmiş olan Doç.Dr.Osman Nuri Koçtürk’ten edindiğim bilgiler ve uygulamalar ile olur. Mezun olduktan sonra öğretmen olarak devam ettiği çalışma hayatında yeterli ve dengeli beslenmenin önemi ve özellikle gıda israfını önleme konusunda hem öğrencilerine hem de halka eğitimler verir. Beslenme konusunda yeni şeyler öğrenmeyi ve eğitimi yaşam felsefesi haline getiren Ayşa Baysal, o yıllarda  Prof.Dr.Necmi Sönmez tarafından yürütülen  “Türkiye Beslenme Araştırması”nda görev alır  ve onun yardımı ile Hıfzıssıhha Okulu’na beslenme uzmanı olarak atanır. Aynı zamanda Hacettepe Üniversitesi Temel Bilimler Yüksek Okulu’na bağlı Beslenme Bölümü’nde dersler vermeye başlar, sonrada tümüyle bu birime geçerek, beslenme konusuna hem akademik hem uygulamalı olarak yoğunlaşır. Burslu olarak ABD’YE gider. Bir yandan İngilizce’sini geliştirirken diğer yandan çok çalışarak, hiç tatil yapmayarak doktorasını bitirip yurda döner. Beslenme konusunda bir yandan Hacettepe’de öğretim üyeliğine devam edip diğer yandan Türkiye’nin dört bir yanını dolaşarak sağlıklı beslenme konusunda konuşmalar yapar, yöresel yemekleri tanıtır, sivil toplum kuruluşlarında çalışır. Emekli olduktan sonrada eğitime katkıları devam eder, Kurduğu Prof.Dr.Ayşe Baysal Beslenme Eğitimi ve Araştırma Vakfı (Besvak) aracılığıyla, burs vererek diyetisyenlere eğitimlerine destek olur. Beslenme konusunda çok satan kitaplarının telif ücretleriyle, kendi ilkeleriyle uyum gösteren gençlere burslar verir, kendi olanakların yetmediği durumlarda, çevresindekileri harekete geçirerek burs vermelerini sağlar. Özellikle kız çocuklarının eğitimine katkı yapar. 1930 yılında Ermenek’in bir dağ köyünde başlayan Ayşe Baysal’ın yaşamı, eğitim ve öğretime katkı ile geçen 86 yılın sonunda arkasında sağlıklı beslenme ve gıda israfını önleme konusunda sayısız eser bırakarak 2016 yılında Prof. Dr Ayşe Baysal olarak Ankara’da sona erer.

Food and Agriculture Organization https://www.fao.org › world-pulses-day

Türkiye Ziraat Odaları Birliği https://www.tzob.org.tr › 10-subat-dunya-bakliyat-gunu

Fişek Enstitüsü https://portreler.fisek.org.tr › prof-dr-ayse-baysa

http://www.hasippektas.com › Ayse_Baysal_Soylesi

Nusaybin’de Sıfır Atık Seferberliği

Yorum Yap Cevabı İptal Et

Bir dahaki sefere yorum yapmam için adımı, e-postamı ve web sitemi bu tarayıcıya kaydedin.

Δdocument.getElementById( "ak_js_1" ).setAttribute( "value", ( new Date() ).getTime() );

Buzda “Buz Gibi” Hissetmek

Yeniden Deprem Riski ve Birey: Kader Değil, Tercih...

Saygınlıktan Sayıya: Angaryaya Dönen Hekimlik

Yapay Zeka ve Hekimlik

Önerilerin Hangisi Makbuldür, Alttan mı Yoksa Üstten Gelen...

Kargadan, Fareye, Hırsızdan, Haramilere

Nadir Elementler: Teknolojik Gücün Görünmeyen Bedeli

İnsan, Bedeninin Verdiği Küçük Sinyalleri Neden Çoğu Zaman...

Sözü Olanın Sessizliği: Kitap Tanıtımı

Toplam Ziyaretçi (Tekil Kişi): 2.015.390

Nusaybin’de Sıfır Atık Seferberliği için Şehmus Biltekin

Nusaybin’de Sıfır Atık Seferberliği için Şehmus Biltekin

Aşkın Kimyası için Prof.Dr. Rukiye Pınar Bölüktaş

Bir Annenin Kızına Nasihatleri için Nurettin Turgay

Önerilerin Hangisi Makbuldür, Alttan mı Yoksa Üstten Gelen mi ? için Furkan Doğan

Aşkın Kimyası için Aydan Duymaç

Bir Annenin Kızına Nasihatleri için Bülent Demirbek

Bir Annenin Kızına Nasihatleri için Emrullah Akbulat

Akıl, Hakikat ve Kayıp Yıllar için Mustafa AK

Demokrasi, Avrupalı Müslümanlar ve Gaflet Uykusu! için birbilen

Ayın Konusu: 2023 Seçim Değerlendirmesi (12)

Ayın Konusu: 2024 Yerel Yönetim Seçim Sonuçlarının Değerlendirilmesi (13)

Ayın Konusu: Acil Durumlara Hazırlıklı mıyız? (11)

Ayın Konusu: Adaletin Üstünlüğü (25)

Ayın Konusu: Ahlak, Adalet ve Bilim İlişkisi (14)

Ayın Konusu: Akademik Kültürde Kaybedilen Değerler (15)

Ayın Konusu: Akademik Yayınlarda Hakemlik (13)

Ayın Konusu: Akademisyenden Üniversite Öğrencilerine Tavsiyeler (22)

Ayın Konusu: Akademisyenlerde Motivasyon Eksikliği (15)

Ayın Konusu: Akademisyenlerin 2023 Seçimine Bakışı (11)

Ayın Konusu: Anayasa Değişikliği (8)

Ayın Konusu: Asistan Eğitimi; Sorunlar – Çözümler (19)

Ayın Konusu: Bilim-Din İlişkisi (18)

Ayın Konusu: Bilim-Siyaset İlişkisi (16)

Ayın Konusu: Bilim, Din, Sanat Dili: Türkçe (13)

Ayın Konusu: Bilinç oluşturmak \ Algı yönetmek (11)

Ayın Konusu: Bir Temel Sorun Olarak: AHLAK (22)

Ayın Konusu: Bir Temel Sorun Olarak: EŞİTLİK ANLAYIŞIMIZ (16)

Ayın Konusu: Bir Temel Sorun Olarak: YALAN (20)

Ayın Konusu: Cezasızlık Algısı (12)

Ayın Konusu: Covid-19 Pandemisinin İnsanlığa Mesajları (32)

Ayın Konusu: Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi (12)

Ayın Konusu: Cumhuriyet ve Demokrasi (17)

Ayın Konusu: Doğrudan Demokrasi (12)

Ayın Konusu: Dünyadaki Siyasi Süreçler ve Türkiye (7)

Ayın Konusu: Enflasyon: Nedenleri ve Çözüm Önerileri (9)

Ayın Konusu: Fikri; Üretme Hakkı ve İfade Hürriyeti (29)

Ayın Konusu: Gelir Dağılımı (14)

Ayın Konusu: Haksız Kazanç (12)

Ayın Konusu: Hegemonya (11)

Ayın Konusu: İklim Değişikliği (11)

Ayın Konusu: İnsanın Çoğaltma ve Biriktirme Tutkusu (17)

Ayın Konusu: İstişare (25)

Ayın Konusu: Kumar – Bahis (9)

Ayın Konusu: Liyakat (36)

Ayın Konusu: Milli Güvenlik Sorunlarımız (5)

Ayın Konusu: Milli Güvenlik Sorunu Olarak: "Geleneksel Din Anlayışı" (7)

Ayın Konusu: Milli Güvenlik Sorunu Olarak: “Liyakatli İnsan Yetiştirme” (23)

Ayın Konusu: Milli Güvenlik Sorunu Olarak: “Nüfus Artış Hızı” (5)

Ayın Konusu: Nasıl Bir Akademisyen? (17)

Ayın Konusu: Nasıl Bir Anayasa? (12)

Ayın Konusu: Nasıl Bir Belediye Başkanı? (15)

Ayın Konusu: Nasıl Bir Eğitim Sistemi? (19)

Ayın Konusu: Nasıl Bir Üniversite? (41)

Ayın Konusu: NATO (5)

Ayın Konusu: Nisâ Suresi 75. Ayet ve Müslümanlar (9)

Ayın Konusu: Oku’mak-Yaz’mak: Nasıl Anlamalı? (12)

Ayın Konusu: On Emir ve Yahudiler (8)

Ayın Konusu: Sağlık Sistemimizin Değerlendirilmesi (12)

Ayın Konusu: Siyasal Süreçler ve Tövbe (6)

Ayın Konusu: Sosyal Medya (13)

Ayın Konusu: Toplumsal Barışın Tesisi! Ama Nasıl? (18)

Ayın Konusu: Türkiye Cumhuriyeti'nin 100. Yılı (24)

Ayın Konusu: Türkiye ve Bilim (12)

Ayın Konusu: Türkiye'de "Planlama Sistemi": Sorunlar ve Çözüm Önerileri (13)

Ayın Konusu: Türkiye'nin "'İran Siyaset'i" Ne Olmalı? (6)

Ayın Konusu: Türkiye'nin En Temel Sorunu ve Çözüm Önerileri (16)

Ayın Konusu: Üniversitelerimizde İnterdisipliner Çalışma Kültürü (12)

Ayın Konusu: Uyuşturucu Sorunu (14)

Ayın Konusu: Yapay Zeka (13)

Ayın Konusu: Yazarların Gözünden Akademik Akıl Platformu (11)

Ayın Konusu: Yeni Doçentlik Başvuru Şartları (11)

Ayın Konusu: Yenidoğan (Hastane) Çetesi ile İlgili Değerlendirmeler (11)

Güzel Sanatlar ve Tasarım (26)

İktisadi ve İdari Bilimler (148)

İnsan ve Toplum Bilimleri (12)

Sağlık Bilimleri (49)

Sosyal Medya Hesaplarımız

Bilgi paylaştıkça artar, fikir paylaştıkça gelişir.

Dünya Bakliyat Günü ve Ayşe Baysal Şubat 16, 2026

Dünya Bakliyat Günü ve Ayşe Baysal

Nusaybin’de Sıfır Atık Seferberliği Şubat 16, 2026

Nusaybin’de Sıfır Atık Seferberliği

“Değersizlik” Davranışlarımızı Nasıl Yönetir? Şubat 16, 2026

“Değersizlik” Davranışlarımızı Nasıl Yönetir?

Buzda “Buz Gibi” Hissetmek Şubat 16, 2026

Buzda “Buz Gibi” Hissetmek

Yazar olarak giriş yapın

Çıkış yapana kadar beni içerde tut.

@2024 - Akademik Akıl Tüm Hakları Saklıdır. Sitede yer alan makaleler kaynak gösterilmeden paylaşılamaz.

Köşe Yazıları Diş Hekimliği Eczacılık Edebiyat Eğitim Güzel Sanatlar ve Tasarım Fen Hemşirelik İktisadi ve İdari Bilimler İlahiyat İletişim İşletme Mimarlık Mühendislik Orman Sağlık Bilimleri Siyasal Bilgiler Spor Bilimleri Tıp Veteriner Ziraat

Güzel Sanatlar ve Tasarım

İktisadi ve İdari Bilimler

Bu websitesi kullanıcı deneyimini iyileştirmek için arkaplan datalarını anonim olarak tutmaktadır. Kabul etmek için yandaki butona tıklayabilirsiniz. Kabul Et KVKK Aydınlatma Metni

© Akademik Akıl