Köşe Yazıları Diş Hekimliği Eczacılık Edebiyat Eğitim Fen Güzel Sanatlar ve Tasarım Hemşirelik Hukuk İktisadi ve İdari Bilimler İlahiyat İletişim İnsan ve Toplum Bilimleri İşletme Mimarlık Mühendislik Orman Sağlık Bilimleri Siyasal Bilgiler Spor Bilimleri Tıp Veteriner Ziraat

Güzel Sanatlar ve Tasarım

İktisadi ve İdari Bilimler

İnsan ve Toplum Bilimleri

"HAYATI: doğal bir OKUyuşla; PAYLAŞmak"

Muzır ne demektir? Çoğumuz kullanır ve neye işaret ettiğini az çok biliriz ama yine de hemen sözlüğe bakalım. Muzır: zararlı, zarar verici, zarar verme ihtimali bulunan şeye denir. Takılmaca yollu “muzır çocuk” dediğimizde sevimli yaramaz çocuk demiş oluruz. Peki ama muzır musiki ne demek?

İrfan Yiğit’in bir makalesi var. Osmanlı arşiv belgelerinde bir arama yapmış ve “muzır musiki, muzır şarkı” ifadelerinin geçtiği belgelerin 1892-1908 yıllarını kapsadığını tespit etmiş. Bu belgelerin dini veya ahlaki değil siyasi amaçla tutulduğunu, belgelerin o tarihlerde Osmanlının yönetimi altında olan Balkan bölgesiyle ilgili olduğunu tespit etmiş. Bu yıllar Balkan  bölgesi topluluklarında ayrılık tohumlarının ekildiği yıllardır. Avrupaya aydınlanmaya gidenler nedense ilk önce karanlık fikirlere, Osmanlıdan ayrılık fikirlerine kapılmış ve geri dönünce aydınlanma dedikleri ayrılık tohumlarını yaymaya başlamışlar. Ve bu fikirler çeşitli yöntemler arasında bir de müzik kullanılarak çocuklara öğretilerek yaygınlaşmaya başlamış. Muzır müzik teriminin kullanılmasının gerekçesi zamanın devlet politikası gereği durumun takip altında olduğunu gösteren arşiv belgelerinde çocuklara muzır şarkı öğretenlere ceza verildiğini belirtmektedir. 

Şimdi muzır müzik neye dendiği anlaşılmış oldu. Devletin ceza uygulaması nedense sansür diye eleştirilmiş. Bu durumda 1908 yılında sansürün kaldırılması ile “muzır şarkı” problemi de birden bire ortadan kalkmıştır denebilir mi, çünkü “belgefetişist”lerine göre artık ortada muzır şarkı ile ilgili bir belge yok. Problem gerçekten ortadan kalkmış mıdır, çözülmüş müdür, yoksa görmezden mi gelinmiştir? Bunun sonucunu kısa zamanda sansürü kaldıran İkinci Meşrutiyet tarafları olanlar ülkenin sürüklendiği parçalanmalarla göreceklerdir ve sanırım görmüşlerdir.

Makalede muzır şarkı teriminin bir Osmanlı devletinin resmi konservatuvar dengi müzik eğitimi kurumu olan Darülelhan’ın kuruluşunda, tanımının “edeb dışı şarkı, münasib olmayan şarkı” şeklinde ele alındığını ifade edilmektedir. Yani buradaki muzır şarkı tanımında siyasi gerekçeye ilave olarak genel toplum eğitimi gözetilmiştir. Bu evrensel bir ahlak kuralıdır. Konunun Osmanlı Maarif Nezareti tarafından hassasiyetle takip edildiği ise Prof. Dr. Erhan Özden’in çalışmasında yer alan 1919 yılına ait bir arşiv belgesi ile gösterilmiştir. Belgede özetle Darülelhan’ın müzik eğitiminde bu tür şarkılara yer verilmemesi gerektiğine dikkat çekilmiştir. Şarkı denmesinden anlaşılacağı üzere söz konusu bu müzik eserleri sözel müzik türüdür, çalgısal müzik eserleri değildir. Çalgısal türlerin muzır müzik olup olmayacağını yazekaya sorabilirsiniz.

Düşünün çocuklarınızın veya gençlerinizin bu şarkıları veya türküleri ulu orta söylediklerini. Konusu ister siyasi ister açık saçık ifadeler olsun isterse şiddet içerikli olsun, demekki muzır şarkı konusu her dönemin problemidir. Taa Emevilerden bugüne kadar süregelen bir problem olduğunu biliyor muydunuz?

Günümüze uyarlayacak olursak “muzır şarkı” tanımına giren müzikler, toplumsal müzik eğitim programına giremezler. Muzır musiki, muzır müzik hangi ses sistemiyle olursa olsun ortaya konulan müzik eserlerinin eğitimde kullanılabilir olması için tanımın dışında bir sınıflandırma içinde yer alması gerekir. İşte bu temel........

© Akademik Akıl