Bir Kıbrıslırum okurumuz, Lapta’nın eski Islah Okulu yakınlarında Oktolithari bölgesinde bir toplu mezar olduğu yönünde bazı Kıbrıslırumlar’ın anlattığı şeyler olduğunu kaydederek bize çeşitli ayrıntılar verdi.

Konuyla ilgili olarak okurumuz şöyle yazdı bize:

“Sevgili Sevgül, uzun zamandır konuşamadık ama seni sosyal medyadan izlemekteyim. Bugün öğrenmiş olduğum bir bilgiyi seninle paylaşmak istedim.

Lapta’da “Oktolithari” diye bir bölge mevcuttur. Buraya “Ofto Lithari” de deniliyor… Manası “Sekizinci Taş” ya da “Sekizinci Kaya”dır bu sözcüğün – bir bölgenin adıdır. Ancak “Birinci mil, ikinci mil, beşinci mil vs” gibi sözcüklerle yani “Sekizinci mil” gibi birşeyle alakası yoktur “Ofto Lithari”nin.  Sadece bir bölgenin adıdır. Bu bölge Lapta’nın eski Islah Okulu’na yakındır. Bu okul, 1940’lı, 50’li yılların koşullarında problemli olan çocuklar, gençler için bir okuldu, şimdilerde böyle bir okul yoktur. Pek çok insan bu okulun tam yerini biliyor çünkü bir trafik işareti vardı, Girne anayolu ile deniz arasında bir yerdeydi bu okul…

Olası toplu mezarla ilgili öğrendiklerime gelince, anlatılanlara göre, 50 kadar Kıbrıslırum başka yerlerde tutuklanarak buraya yani “Oktolitahri” ya da “Ofto Lithari” bölgesine getirilerek infaz edilmişler ve buraya topluca gömülmüşler. Bana anlatan şahsın inancı odur ki yetkililer bu durumdan haberdar olabilirler ancak yine de bilmiyor olabilecekleri olasılığına karşılık, bundan bahsetmek yerinde olacaktır.

Bu bilginin esas kaynağı Laptalı S. idi, birkaç yıl önce vefat etti. (Adı yanımızda mahfuzdur – S.U.) Laptalı S.’nın bu bilgiyi başkalarıyla paylaşıp paylaşmadığını bilmiyorum.

Lapta Lambusa’daki Islah Okulu, ayrıca “Sofronistirio” diye de bilinmekteydi…”

Bu okurumuza vermiş olduğu bu değerli bilgiler için yürekten teşekkür ediyorum… Biz de derhal Kayıplar Komitesi Kıbrıslıtürk Üye Ofisi Araştırmalar Koordinatörü Yağmur Erbolay’ı, Kıbrıslırum Üye Ofisi’nden Araştırmalar Koordinatörü Angeliki Anthusi’yle temasa geçmek üzere bu konuda ayrıntılı biçimde bilgilendirmiş bulunuyoruz. Bu konuda daha ayrıntılı bilgi sahibi olan okurlarımızı isimli veya isimsiz olarak 0542 853 8436 numaralı telefondan beni veya 181 ihbar hattından Kayıplar Komitesi’ni aramaya davet ediyorum…

Lapta Islahevi ya da Lapta Islah Okulu (Lapithos Reform School) hakkında “Ben Girneliyim” sayfası yöneticilerinden Joe Bloogs, Lapta Kıbrıslırum Belediye sayfasından bir yazıyı Türkçeleştirerek resimleriyle paylaşmış. Bu resimlerden birini ve yazıyı, teşekkürlerimizle sayfamıza alıyoruz. Joe Bloogs’un çevirdiği yazı şöyle:

“…Lapta Islahevi: Deniz kenarında, Meryem Ana Aheiropoiitos Manastırı'nın batısında yer alan, Kıbrıs'taki türünün ilk örneği olan Lapta Islahevi, 1943 yılında faaliyete geçti. Okul, o zamanki İngiliz sömürge hükümetinin Eğitim Müdürü Dr. Sleight döneminde kuruldu. Evripidis Lakovu ve eşi Stavrula, Okulun ilk Müdürleri olarak atandılar. Okul, faaliyeti boyunca genç mahkumlara çıraklık eğitimi veren zanaatkarlar ve idari personel istihdam etti. En popüler meslekler marangozluk, terzilik, aşçılık, inşaatçılık ve ayakkabıcılıktı. Tarım ve çiftçilik eğitimi de mevcuttu. Islahevi İngilizler tarafından kamulaştırılan Laptalı iş adamı Christopher Taliadoros'un sahibi olduğu otelde bulunuyordu. Yaklaşık 13 hektarlık önemli bir açık alana sahip olan otel, geçmişte bir Casinoya (eğlence yeri) ev sahipliği yapmış ve ihraç edilecek yerel ürünler için bir depo olarak kullanılmıştı; bu nedenle kompleksin kalıntıları arasında bir iskelenin kalıntıları da bulunmaktadır.

Daha sonra üç ayrı yatakhane inşa edildi böylece küçükler (‘mahkumlar’) yaşlarına göre daha güvenli bir şekilde ayrılıyordu: bir yatakhanede 8-10 yaşlarındaki küçükler, diğerinde 11-13 yaşlarındaki küçükler ve üçüncüsünde 14-16 yaşlarındaki küçükler kalıyordu. Her bir yurda bir yatılı öğretmen tahsis edilmişti. Mahkumlar, İngiliz Yönetimi sırasında tüm adayı kapsayan Çocuk Mahkemesi'nin kararıyla oraya gönderilen sadece erkek çocuklardı. 1963'e kadar Okulda Kıbrıslı Türk küçükler de barındırılıyordu. Okulun ilk ‘mahkumları’, suç geçmişi olan, hırsız ve katil veya askerlik hizmetinden kaçan küçüklerdi; kimseye saygıları yoktu ve Lefkoşa'daki Athalassa hapishanesinden oraya transfer edilmişlerdi. Okul, bu küçüklerin karakterlerini daha iyi hale getirme, kendilerini geliştirme ve sıradan insanlar olarak topluma sorunsuz bir şekilde entegre olma şansına sahip oldukları daha uygun bir yer olduğunu kanıtladı. Okulun önemli bir yönü, tutukluların mezuniyet süreciydi. Küçükler mahkeme kararıyla kabul edilirken, davranış kayıtlarına ve sosyal ilerlemelerine göre mezun oluyorlardı. İngilizler, Okulun kuruluşundan bu yana muhteşem sonuçları nedeniyle bir model haline geldiğini ve Commonwealth (Milletler Topluluğu) ülkeleri arasında yenilikçiliğin ön saflarında yer aldığını kabul ettiler. Lapta Islahevi dünya çapında ünlendi ve en iyi ve en olumlu eleştirileri aldı. Kıbrıs Cumhuriyeti'nin bağımsızlığından birkaç yıl sonra, okul Lambusa Islahevi olarak yeniden adlandırıldı ve Adalet Bakanlığı'na bağlandı.  Okul, yerel Lapta ve Karava toplulukları tarafından "Lapta Hapishanesi" olarak........

© Yeni Düzen