Balkan Araştırmacı Gazetecilik Ağı BIRN’de Azem Kurtiç’in “Kosova’nın ilerlemesi için teknolojiyi kullanmak: İyi hissetmek için iyi şeyler yapmak” başlıklı yazısında, Nik Şala’nın öyküsü anlatılıyor…

BIRN’de 5 Şubat 2026’da yer alan Kurtiç’in yazısını, okurlarımız için özetle derleyip Türkçeleştirdik. Kurtiç, yazısında şöyle diyor:

***  Balkan Araştırmacı Gazetecilik Ağı’nın savaş nedeniyle göçmen düşmüş insanların, yurtlarıyla bağlarını nasıl diri tuttuklarına dair yazı dizisinin ilkinde Nik Şala,  Finlandiya’da göçmen bir çocukken bilgisayar yeteneklerinin Kosova’daki insanlara nasıl yardımcı olduğunu anlatıyor bize… Kreşnik “Nik” Şala, savaştan söz ettiğinde, bombalardan ya da korkudan bahsederek başlamıyor konuşmaya. Bilgisayarlardan söz ederek anlatıyor bunu.

***  1999 yılında henüz 15 yaşındayken, Nik Şala Kosva’dan bir göçmen çocuk olarak Kuzey Makedonya’da bulunuyordu. Yugoslav kuvvetleri ile Kosova Kurtuluş Ordusu arasındaki çatışmadan kaçmakta olan binlerce diğer insan gibi, savaş yoğunlaşınca Nik’in ailesi de Priştine’den kaçmıştı… Pek çok ergen çocuk, yeni gerçekliklerine adapte olmaya çalışırken, Nik Şala, savaş nedeniyle ailelerinden haber alamayan tüm dünyadan insanları bir araya getirmek için bir bilgisayarın başında veri yüklerken buluyordu kendini…

***  “Hala çocuktum” diyor Şala. “Ancak aniden insanlar bizi Amerika’dan, Kanada’dan, Avustralya’dan aramaya başlamıştı, aile bireylerinin hayatta olup olmadığını öğrenmeye çalışıyorlardı…” Uyduruk göçmen enformasyon merkezi, onun ilk IT (Information Technology/Bilgi Teknolojisi) işine dönüşecekti. Bu da onun hayatta yol alacağı yönü belirleyecek anahtar deneyimlerden birini oluşturacaktı.

***  Şala, günümüzde Finlandiya’da işletme yönetimi, bilgi ve bilgisayar bilimleri ve makinelerin öğrenimi konularında uzmanlığı olan dijital çözümler uzmanı olarak görev yapıyor. İnternet sayfaları ve uygulamalar dizayn ediyor, kendi projelerini yürütüyor ve Kosova’dan sivil toplum örgütleri ve kültürel insiyatifler için platformlar oluşturuyor – bunları çoğunlukla ücretsiz biçimde yapıyor, bununla kalmayıp kendi parasını da bunların pek çoğuna yatırıyor. Bunu neden yaptığı sorulunca, Şala, “Dopamin!” diyor. “İyi şeyler hissetmek için, iyi şeyler yapmak gerekir…”

***  1983 yılında dünyaya gelen Şala, Kosova’da teknolojiye erişimin sınırlı olduğu bir dönemde büyümüş. Elektronik ve bilgisayarda uzmanlaşan teknik bir okula devam etmiş. Windows işletim sistemleri bir standarda dönüşmeden çok önce MS-DOS’u öğrenmiş. “Bütün okulda bir veya iki bilgisayar vardı” diye hatırlıyor. “Pratikten çok, kitaplardan birşeyler öğrenmekteydik okulda…”

***  Son derece sınırlı kaynaklara karşın, Bilgi ve İletişim Teknolojisi’ne (ICT) aşık olmuş… Okuldaki ikinci senesinde savaş araya girmiş ve eğitimine yarıda kesmiş, o güne kadar bildiği hayatı da noktalanmış. Ailesi önce Kuzey Makedonya’da Tetovo’ya kaçmış. Sahip oldukları hemen herşeyi Priştine’de bırakmışlar ve ailenin hayatta kalabilmesi için annesi, insani yardım örgütlerinden yardım almak durumunda kalmış.

***  “Bir gün ona sormuşlar: Bilgisayar kullanmayı bilen çocuğun var mıdır?” O zaman eve gelip “Git bak bakalım nedir istedikleri” demişti bana” diyor Şala. İngilizce bilen ve tıp okuyan ablasıyla birlikte Şala, insani yardım gruplarının desteklediği ve göçmenlerin yürüttüğü bir bilgi merkezine katılmış. Görevleri de, el yazısıyla kaleme almış göçmen Kosovalılar’ın listelerini dijital ortama geçirmek ve onların yurtdışındaki akrabalarından gelen telefonlara bakmakmış.

***  “İki hafta boyunca, yalnızca isimleri sisteme giriyorduk” diyor Şala. “Sonra da telefon hatlarını açtılar…” Bundan sonra yaşananlar, bugüne kadar hayatını ve kararlarını etkilemiş. “Ailelerinin hayatta olduğunu işiten insanlar ağlamaya başlıyorlardı. Bize dua ediyorlardı. Bir çocuk için çok duygulandırıcı şeylerdi........

© Yeni Düzen