Devlet nasıl çöker?
Bir yakınımın paylaşımı vesilesiyle gördüm. Emekli bir müsteşar, bu yazıda kullandığım aynı başlıkla yazmış.
Anlatı, 1996 yılında dönemin Başbakanı Turgut Özal ile Malatya Valisi arasında geçen ‘çökme/çömelme’ polemiği üzerinden, ‘yüksek bürokrasinin’ devlete ve siyasete ‘üstenci’ bakışını ifade etmesi bağlamında ilgimi çekti.
Önce, ismini burada yazmaya gerek olmayan emekli müsteşarın yazı konusu yaptığı hikâyeyi özetleyelim. Sonrasında mevzuyu tartışırız.
Merhum Başbakan Özal, 1986’da Malatya’da yaptığı mitingi, ‘gövde gösterisine dönüştürmek’ istemiş.
‘Protokol gereği kendisini karşılayan’ Malatya Valisi Naim Cömertoğlu’yu da miting otobüsünün üstüne çağıran Özal, vali efendinin, “Efendim ben devleti valisiyim, orada bulunmam uygun olmaz.” demesine aldırmayıp, ‘devletin valisini’ seçim otobüsünün üzerine çıkartmış.
Derken, otobüsün üzeri kalabalık olunca, ‘boyu kısa olan Özal’, vatandaşlar kendisini görebilsinler diye, otobüs üzerindeki herkesin yere çömelmesini istemiş.
Herkes çökmüş ama, ‘devletin valisi’, seçim otobüsünün üzerinde çömelmeyi kabul etmemiş.
Bunun üzerine ülkenin Başbakanı, ‘devletin valisine’ dönerek, elindeki mikrofondan ‘kendisine özgü umursamazlıkla’ seslenip, “Vali Bey, sen de çök, çömel şuraya.” deyivermiş.
Koskoca devletin valisi, böyle emrivakilere gelir mi? Velev ki karşısında, kendisini de kararname ile atamış olan Başbakan olsun…
Devletin valisinden, ‘Malatya meydanına mikrofondan yankılanan ses aynen’; “Sayın Başbakanım, ben devletin valisiyim. Vali çökmez, vali çömelmez. Vali çökerse devlet çökmüş olur. İzin verirseniz ben aşağıya ineyim.” nidası yükselmiş.
Tabi, meydandaki kalabalıktan kopan alkış eşliğinde, ‘devletin valisi’, ülkenin Başbakanının onayını beklemeden otobüsten inivermiş.
Diyor ki, ‘devletin sayın emekli müsteşarı’; “Evet, devlet; Naim Cömertoğlu gibi valilerle ayakta kalır. Bir de şimdiki valilere bir bakalım.”
Sonra da, aklına gelen bildik CHP’li iflah olmaz bürokrat ağızlarıyla, adını anmaksızın, bugünkü siyasî iktidar ile bürokrasi arasındaki ilişkileri bir güzel diline........
