Bugünkü yazımızda, hava modifikasyon çalışmalarının yeni olmadığına örnek olması için Süvari & Aras (2023) tarafından yapılmış olan bir incelemenin sonuçlarını sunacağım. Mevcut savaş gündeminde iklimin bir silah olduğunun anlaşılması için bir örnek olması için.

İnsanlar, doğa olaylarını değiştirmek için eski çağlardan beri ritüel ve törenler düzenlemiştir. On dokuzuncu yüzyılda bilim insanları yağmur yağdırma gibi tekniklerin temelini atmış, 20. yüzyıl başında bulut tohumlama çalışmaları başlamıştır. İkinci Dünya Savaşı sonrasında ise ABD hava modifikasyonunu askeri amaçlarla kullanmaya yönelik projeler geliştirmiştir.

Hava modifikasyonu, atmosfer koşullarının belirli bir bölgede yapay olarak değiştirilmesidir. Bu, yağmur yağdırma gibi kasıtlı müdahaleler veya uçak egzozlarının oluşturduğu istemsiz etkileri içerebilir.

Hava modifikasyonu, doğal süreçlerin kasıtlı olarak değiştirilmesidir. ENMOD Sözleşmesi (1976 yılı) bu uygulamaların askeri kullanımını yasaklamıştır. Hava modifikasyonu tarım, su yönetimi gibi sivil ve savunma veya saldırı amaçlı askeri uygulamalarda kullanılabilir.

Hava Modifikasyonunun İlk Bilimsel Uygulamaları:

James P. Espy ve ilk teoriler: 1830’larda James P. Espy, yağmurun konveksiyon yoluyla oluştuğunu öne sürmüş ve büyük ateşler yakarak yağmur yağdırma yöntemini geliştirmiştir. Ancak, yeterli finansal destek bulamaması nedeniyle deneyleri sınırlı kalmıştır.

1890’larda General Robert Dryenforth, patlayıcı kullanımıyla yağmur yağdırmayı denemiştir. Teksas’ta yürütülen uygulamalarda zaman zaman yağış gözlemlenmiş; ancak elde edilen sonuçlar tartışmalı bulunmuştur.

1930’lardan itibaren uçaklardan kuru buz ve gümüş iyodür kristalleri atılarak bulut tohumlama faaliyetlerine başlanmıştır. 1946 yılında ise Schaefer ve Langmuir, yağmur oluşumunu tetikleyen teknikler geliştirmiştir.

**

ABD'nin Soğuk Savaş Dönemindeki Hava Modifikasyon Çalışmaları:

Özetle:

**

Hava Modifikasyonunun Stratejik Önemi:

Irving Langmuir, hava modifikasyonunun atom bombası kadar güçlü olabileceğini savunmuştur. ABD Kongresi, 1953’te bu alandaki çalışmaları incelemek ve düzenlemek için Hava Kontrolü Danışma Komitesi’ni kurmuştur.

Stormfury Projesi: 1962'de başlatılan Stormfury Projesi, bulut tohumlama ile kasırgaların şiddetinin azaltılması üzerine odaklanmış, bazı kasırgalarda rüzgâr hızında -30 azalma........

© ngazete