Konuşmanın adabına ve susmaya dair sınırları belirleyici kadim tavsiyelerle karşılaşıyoruz malum. Hatta konuşmak ya da susmakla ilgili olmasa da sözü iktisatlı kullanmaya dair dolaylı tavsiyeler, tecrübeler, dilin kemiği olmadığını hatırlatan tecrübeler hemen her gün bizimle.

Öyle; çünkü insan kelimeleri ya seslendirerek ya da işaret ederek iletişim kuran bir varlık. Kelamsız günü geçmiyor.

Anlaşmalar ya da anlaşmazlıklar kelimelerle mümkündür.

Kelimeler inşacı, besleyici, iyileştirici olabilirken; yıkıcı, yakıcı ve acıtıcı olabilir.

Sözün tesiri, kişinin konumuna göre. Mevkii sayesinde belli bir topluluk üzerinde mutlak güce sahip kişinden çıkan sözün olumlu ve olumsuz tesirleri o güce eşdeğer. Topluluk ne kadar büyükse tesir alanı o kadar genişler.

Konuşanın güç sahasına göre, kelime bazen cellat bazen de huzur müdafisidir.

Bazen sözlerden gül bahçeleri kurulur bazen de kıyıcı, parçalayıcı süreçler inşa edilir.

Bazen söz, başkasının bam telini titretir bazen de itibarını paçavraya çevirir.

Sözün, noktalanıncaya kadar nereye gideceğinin garantisi yoktur; ancak noktadan sonra belirsizlikler ortadan kalkar, dönüş yolu kapanır. Gittiği yer kötü ise artık geriye doğru telafiden söz edilemez, ileriye doğru telafi çabası ise genelde hiçbir şeyi eski hâline döndürmez. Gittiği yer güzelse ne mutlu…

Peygamberimizin (SAV) dil üzerine "Allah'a ve ahiret gününe imanı olan ya hayır söylesin veya sussun." (Buharî), "İnsanoğlunun başına gelen günahların ekserisilisanındandır." (Câmiü's-sağir), "Hikmet ondur. Dokuzu uzlette, diğeri sumt ve sükûttadır; yâni mâlâyâniden lisanını korumaktadır." (Câmiü's-sağir), "Çok söyleyenlerin hatası çok olur. Hatası çok olanların ise günahları çok olur, günahı çok olanlara da kıyamet gününde layık olan azaptır." (C. sağir) hadisleri meselenin büyüklüğünü anlamaya yetiyor. Aklı da teskin........

© Milat