menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

KARANLIKDERE: BİR KÖYÜN SESSİZLİĞİNDE SAKLI ÇIĞLIKLAR

72 0
31.10.2026

Okuduğunuz bazı kitapların son sayfasını çevirip kapağını kapattığınızda hikâye de biter. Bazı kitaplarda ise tam tersine, okuduğunuz kitabın hikâyesi asıl o zaman zihninizde yaşamaya başlar. Kahramanları peşinizi bırakmaz, yaşananlar aklınızdan çıkmaz. Kimi zaman bir sahneye takılıp kalırsınız, kimi zaman da bir cümleye... Hatta kendinizi romanın kahramanlarından biriyle tartışırken bile bulabilirsiniz. Suna Topçu’nun Karanlıkdere romanı da benim için böyle eserlerden biri…

Romanı okurken yalnızca bir insanın hikâyesine tanıklık etmiyorsunuz. Bir köyün geçmişine, bir coğrafyanın hafızasına, bir dönemin insan ilişkilerine de ortak oluyorsunuz. Üstelik bütün bunlar, büyük sözler söyleme kaygısından uzak, hayatın kendi doğallığı içinde çıkıyor karşınıza.

Önce romanın adına takıldım: Karanlıkdere…

Karanlık ve dere. Biri bilinmezliği, korkuyu, insanın içine çöken çaresizliği çağrıştırıyor. Diğeriyse akışı, hayatı, zamanı… Bir yanda karanlık, öte yanda durmadan akan su… İnsanın içindeki karanlıkla hayatın akışı yan yana gelmiş sanki. Kitabı okudukça bu adın yalnızca bir yer ismi olmadığını daha iyi anlıyorsunuz.

Topçu’nun anlatımında sevdiğim taraflardan biri de sahnelerin gözünüzde canlanması... Köy yollarında yürüyorsunuz âdeta. Tarlada çalışan insanların yanından geçiyor, ormanın içine giriyor, derenin sesini duyuyorsunuz. Kahramanların konuşmaları, davranışları, korkuları ve sevinçleri öylesine tanıdık geliyor ki bir süre sonra onları roman kişisi olarak değil, sanki yıllardır bildiğiniz insanlar olarak görmeye başlıyorsunuz. Çünkü bu hikâyenin insanları bize yabancı değil.

BİR COĞRAFYANIN İNSAN HÂLLERİ

Köy denilince çoğumuzun aklına önce tabiat gelir. Yemyeşil tarlalar, kuş sesleri, çeşme başları, dağlar, dereler… Biraz huzur, biraz sükûnet, biraz da geçmişe duyulan özlem.

Oysa köy hayatı yalnızca bunlardan ibaret değildir. Orada da kıskançlık vardır, hırs vardır, korku vardır. İnsanların birbirine söyleyemediği sözler, içine attığı acılar, yıllarca sakladığı sırlar vardır. Kimi zaman bir bakış, kimi zaman bir dedikodu, kimi zaman da bir insanın başka bir insan üzerinde kurmaya çalıştığı hâkimiyet, hayatları altüst etmeye yeter. Suna Topçu, Karanlıkdere’de köy hayatının işte bu yüzünü de gösteriyor. Köyü yalnızca güzel manzaralarla anlatmıyor. Toprağın üzerinde yaşayan insanları, o insanların birbirleriyle ilişkilerini, çatışmalarını ve çaresizliklerini de anlatıyor.

Üstelik romanda mekânlar öylesine seçilmiş yerler değil. Tarla, orman, dere ve köy yolları olayların dışında kalmıyor. Her biri yaşananların bir parçasına dönüşüyor. Özellikle orman… Bazen insanın saklandığı, bazen korkularıyla yüzleştiği, bazen de başkasının iradesine boyun eğmek zorunda bırakıldığı bir yer. İnsan ister istemez düşünüyor: Aynı ağaçların altında kim bilir kaç sevda yaşandı, kaç umut yeşerdi, kaç insanın hayatı karardı? Doğa kendi hâlinde dururken insanın insana ettikleri geliyor aklıma.

MUSTAFA’NIN KARANLIĞI, HALİME’NİN ÇIĞLIĞI

Romanın üzerinde en çok düşündüğüm kahramanlarından biri Mustafa oldu. Mustafa’nın dünyasında sevgi, kıskançlık ve sahip olma arzusu birbirine karışıyor. Onun davranışlarını okurken insanın aklına ister istemez şu soru geliyor: “Birini sevmek, onun hayatı üzerinde hak sahibi olmak mıdır?”

Sevdiğimiz insanı gerçekten seviyor muyuz, yoksa onu kendi istediğimiz hayatın içine hapsetmeye........

© Günışığı Gazetesi