Lula’nın Dijital Zaferi: Egemenlere Dil Çıkarmak!
Luiz Inácio Lula da Silva’nın destansı zaferi, gerici güçlerin dijital hegemonyasının kaçınılmaz bir kader olmadığının açık bir kanıtı olarak siyaset bilimi ders kitaplarına kaydedilecektir.
Luiz Inácio Lula da Silva, iki cephede eş zamanlı olarak eşi benzeri görülmemiş bir seçim mücadelesi verdikten sonra Brezilya başkanlığını kazandı: siyasi arenada Bolsonaro hanedanının saldırısına karşı; ve dijital platformların görünmez aleminde, özellikle Meta’nın algoritmalarının mantığına, önyargılarına ve kısıtlamalarına karşı. Bu bir ikilem değil. Bunlar, derin sonuçları olan tamamlayıcı alanlardır. Tarihsel olarak işçi mitinglerinde, kitlesel mitinglerin gizeminde ve televizyon tartışmalarının ayininde çözülen şey, bu kez devasa boyutlarda bir siber engelli parkuruna dönüştü. İlerici ekip, Instagram’ın arama motorlarındaki sınırlamalar, reklamlarına yönelik sistematik engeller ve mesajını görünmez kılmakla tehdit eden algoritmik başarısızlıklarla eğimli bir zeminde yarıştı. Seçimdeki kıl payı zaferi, sadece etkileyici bir platformun doruk noktası değil, aynı zamanda ironi, yapay zeka ve merkezi olmayan vatandaş kanallarıyla donanmış hibrit bir halk seferberliğinin, Silikon Vadisi’nin büyük şirketlerinin dayattığı teknolojik engelleri nasıl aştığını ve siyaseti sokaklara nasıl geri döndürdüğünü de gösterdi. Tıpkı hibrit savaş zamanlarında yaşadığımız gibi, seçim kampanyaları da Hİ-BRİ-D hale geldi. Hibrit bir seçim kampanyası, analog ve dijital dünyalar arasındaki sınırı ortadan kaldırarak, her iki alanı da tek, senkronize bir savaş alanı olarak koordine eden bir kampanyadır. Hibrit savaşın askeri doktrinine benzer şekilde (savaşın geleneksel tanklarla sınırlı olmadığı, kara birliklerini siber savaş, dezenformasyon, ekonomik baskı ve psikolojik propaganda ile birleştirdiği), hibrit bir siyasi kampanya, şehir meydanındaki mitingi ekranlarda yürütülen algoritmik savaştan ayırmaz.
Silikon Vadisi deviyle kafa kafaya
Lula yönetimi ile Mark Zuckerberg’in çokuluslu şirketi arasındaki çatışma, seçim kampanyasının hararetinde kendiliğinden ortaya çıkmadı, aksine uzun ve acı bir kurumsal mücadelenin doruk noktasıydı. Analistler Antoni Gutiérrez-Rubí ve Felipe Carrerá Martínez’in Agenda Pública’daki makalelerinde belgelendiği gibi, gerilimler Ocak 2023’teki şiddet olaylarına kadar uzanıyor; o zamanlar bir kalabalık, sosyal medyada serbestçe dolaşan dezenformasyon dalgasının kışkırtmasıyla Plaza de los Tres Poderes’e (Üç Güç Meydanı) saldırmıştı. Bu travma, yeni göreve gelen hükümeti ve Yüksek Federal Mahkeme yargıçlarını, teknoloji şirketlerini sahte içeriklerin viral yayılımından yasal olarak sorumlu tutacak mekanizmalar tasarlamaya yöneltti.
İki taraf arasındaki ilişki nihayet 2025 yılının başlarında, Meta’nın Brezilya’daki doğruluk doğrulama protokollerini tek taraflı olarak iptal etme kararıyla bozuldu ve bu durum, Başsavcılığın devlet imajını taklit eden dolandırıcılıkların yaygınlaşması nedeniyle dava açmasına yol açan bir krize neden oldu.
Bu ortamda, seçim arenasına giriş, açık bir siyasi müdahale suçlamasıyla sonuçlandı. Lula’nın kampanyası, profillerinin gizli bir şekilde susturulduğunu resmen kınadı. Artık mesele Rusya veya Amerika Birleşik Devletleri’ni kınamak değil, Silikon Vadisi’ni kınamaktı. İkinci turdan önceki gece Lula, Meta’yı “seçimlere müdahale etmekle ” suçladı. Yöntem, Elon Musk’ın küresel aşırı sağa verdiği destek kadar açık değil. İster Amerika Birleşik Devletleri, ister Almanya, ister Brezilya olsun, Meta her zaman orada. Sanki ikinci planda bir seyirciymiş gibi. Sanki Alfred Hitchcock filmlerinde kısa, anekdot niteliğinde bir görünüm sergiliyormuş gibi, ama gerçek farklı. Meta’nın seçimlerdeki sicili apaçık ortada. Sadece 2016 ABD seçimlerindeki Cambridge Analytica vakasıyla değil, bu sayfalarda da gördüğümüz gibi birçok kez benzer durumlar yaşandı: “Cambridge Analytica, demokrasileri nasıl manipüle edeceğinizi öğreten şirket .” Örneğin, Brezilya’da günümüze dönecek olursak, kullanıcılar Instagram arama motoruna cumhurbaşkanının adını yazdıklarında sistem hayalet hesaplar veya alakasız profiller gösterirken, muhafazakar rakibi Flávio Bolsonaro’ya yönelik aramalar mutlak bir doğrulukla muhalefet adayının resmi hesabına yönlendiriyordu.
Resmi reklam harcamalarının onaylanmasında haksız yere engeller çıkarılması da durumu daha da kötüleştirdi. Medyada yayınlanan iç sızıntılar, Meta mühendisleri ve çalışanlarının Lula’nın hesabını etkileyen teknik arızaların ciddiyetini itiraf ederken, medya skandalını hafifletmek için karşı tarafta benzer hatalar aradıklarını ortaya koydu. Bu durum, güç mücadelesinin artık sadece seçmenleri ikna etmekle ilgili olmadığını, algoritmalardaki anlaşılması güç kod satırlarıyla ilgili olduğunu doğruladı. Lula’nın şikayetini uluslararası kuruluşlara taşıma kararı, bir bilgisayar arızası ile teknopolitik bir karar arasındaki çizginin........
