menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

İthal tüketimde 6 yıl sonra tarihi fren

107 0
30.10.2026

Baskılı kur politikası ithalat için kapı ara­larken, parasal sıkı­laşma kapsamında yüksek düzeylere ulaşan faiz ve kre­di musluklarının kısılması­nın talebi baskılaması, ithal tüketim iştahını bastırdı. Tüketim malı ithalatı kur şoku sonrası 2019’da ya­şanan sert düşüşten sonra ilk kez bu yıl düşüşe geç­ti. Altı yıl önceki tarihi çö­küş, kontrol dışı patlayan bir döviz krizinin yol aç­tığı alım gücü kaybının eseriyken, bu yılki dü­şüş ise ekonomi yöneti­minin iç talebi bilinçli soğutma politikasının somut başarısı.

Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) dış ticaret verilerine göre toplam ithala­tın yıllık bazda yüz­de 5,3 artarak 281,9 milyar dolara ulaştığı ocak-eylül döneminde tüketim malı ithalatı yüzde 6 düşüşle 40 milyar 979,7 mil­yon dolara geriledi. Diğer ka­tegorilerdeki ithalat ise artışı­nı sürdürdü. Sanayide üretim girdisi olarak gerçekleştiri­len hammadde/ara malı itha­latı geçen yılın aynı dönemi­ne göre yüzde 8,5 artışla 200,2 milyar, üretim yatırımlarında kullanılacak makine ve ekip­manları kapsayan sermaye (yatırım) mallarının ithalatı da yüzde 2,8 artışla 39,9 mil­yar dolara ulaştı. Toplam it­halatta tüketimin geçen yıl ilk dokuz ayda 16,3 olan payı, bu yıl aynı dönemde yüzde 14,5’e gerilerken, hammadde/ara malının payı yüzde 68,9’dan yüzde 71’e çıktı.

6 yıl sonra gelen kırılma

İlk dokuz aylık dönemle­re göre Türkiye’nin tüketim malı ithalatında bundan ön­ceki sert düşüş 2019 yılında yaşanmıştı. Ağustos 2018’de yaşanan kur şokunun devam eden etkisiyle, başka deyiş­le yüksek kurların caydırıcı­lığı ile tüketim malı ithalatı anılan yılın ilk dokuz ayında yıllık bazda yüzde 26,4 düşüş kaydetmişti.

Ancak izleyen dönemde oluşan yeni dengeler, devam tüketim iştahı ve baz etkisi ile 2020’den itibaren yeni­den artışa geçen tüketim ma­lı ithalatı anılan yılın ilk do­kuz ayında yıllık bazda yüzde 7,7 artmıştı. İlk dokuz aylık dönemler itibarıyla tüke­tim malı ithalatında 2021’de yüzde 13,6, 2022’de yüzde 14,2 olan artış, 2023’te yüzde 60,8’le ürkütücü düzeylere ulaşmıştı. Bu artışlarda pan­demi başlayıp devam eden “enflasyondan kaçış, mala hücum” psikolojisi ile ivme­lenen tüketim iştahı etkili ol­muştu.

2023’ün ikinci yarısında yeni ekonomi yönetimi ta­rafından başlatılan parasal sıkılaşma programı kapsa­mında faizler kademeli ola­rak yükseltilirken, enflasyo­nu düşürmek amacıyla eko­nomiyi soğutmak, iç talebi baskılamak için kredi kısıt­lamaları başta alınan........

© Dünya