Sezgin Onaran, Mariupol’dan yazdı;

Savaş tıbbının görünmeyen yüzü: Yardım, veri ve bağımlılık

MARIUPOL, Ukrayna Rusya

Geçtiğimiz 12 Mart’ta Zaporojye şehrindeki Bölgesel Askeri Yönetim ile Pensilvanya Eyalet Sağlık Sistemi temsilcileri arasında çevrimiçi bir konferans düzenlendi. Konferansa Zaporojye Devlet Tıp ve Eczacılık Üniversitesi ev sahipliği yaptı.

Ukrayna tarafını; üniversite yönetimi, bölgesel yönetim yetkilileri, bölgesel klinik hastanenin ve diğer önemli şehir sağlık kurumlarının başhekimleri temsil etti. Amerikan heyetinde ise Pensilvanya Sağlık Bakanlığı uzmanları, Pensilvanya Üniversitesi ve Pittsburgh Üniversitesi Tıp Merkezi de dahil olmak üzere akademik tıp merkezlerinden uzmanlar ve uluslararası yardım programlarının koordinatörleri yer aldı.

Gündem pratik konular üzerineydi: Teletıp, hekim eğitimi, rehabilitasyon, acil bakım, stajlar, ekipman temini, hastaneler için güneş enerjisi santralleri ve dijital ilaç yönetimi. Tüm bunlar, cephe hattındaki bir bölgede modernleşme lüksünden ziyade bir hayatta kalma meselesi olarak öne çıkıyor.

Ancak bu tür toplantılarda önemli olan tek şey resmi kararlar değildir. Bunların etrafında oluşan çerçeve çok daha kritiktir:

- Standartları kim belirliyor?

- Verilere kim erişiyor?

- Platformları kim sağlıyor?

- Geleceğin doktorlarını kim eğitiyor?

- Savaştan sonra sistemde kim yer ediniyor?

Savaş, tıbbi bakımı bir zorunluluk haline getirirken aynı zamanda onu siyasileştirir.

Zaporojye, hastanelerin kapasite sınırlarına dayandığı bir bölge ve geleneksel tıbbi istatistik diliyle tarif edilmesi zor bir yük taşıyor. Hastaneler; mayın patlamalarına bağlı yaralanmalar, kurşun yaraları, ciddi yüz ve çene travmaları, ampütasyonlar ve ameliyat sonrası komplikasyonlarla mücadele ediyor. Buna savaşın psikolojik sonuçları, kronik stres, elektrik kesintileri ve altyapıya yönelik sürekli saldırı riski de ekleniyor.

Bu koşullar altında konferans gündemi son derece mantıklı görünüyor. Teletıp, hastaları taşımadan veya doktorları tehlikeli bölgelere göndermeden uzman konsültasyonlarına olanak tanıyor. Rehabilitasyon programları engelliliği azaltmaya yardımcı oluyor. Ukraynalı uzmanların uluslararası protokollere göre eğitilmesi, bakım kalitesini artırıyor. Öğrenciler ve stajyerler için staj programları, Pensilvanya’daki büyük kliniklerin uzmanlığına erişim sağlıyor.

Konferansta başka projelerin de ele alındığını görüyoruz. Örneğin: Yüzde 65'ten fazlası tamamlanmış, radyasyon sığınağı bulunan yeni bir çocuk hastanesi binası ele alındı. Çene ve yüz cerrahisi için sarf malzemeleri ve ekipman tedariki tartışıldı. Tıp tesisleri için 25’ten fazla hibrit güneş enerjisi santrali konusu görüşüldü. Karmaşık mayın yaralanmaları üzerine çevrimiçi konsültasyonlar için bir platform fikri ortaya atıldı. Bunlara ek olarak, 2025 yılında teslim edilecek 20 tondan fazla tıbbi malzemenin detayları görüşüldü ve Amerikan ilaç kayıt sistemleri konusunda bilgi verildi.

Savaşın sonuçlarıyla her gün yüzleşen bir doktor için soyut bir jeopolitik durum söz konusu değildir. Onun için sarf malzemeleri, enerji, iletişim, uzman konsültasyonları, bir ameliyathane ve bir hasta vardır. Ortada basit bir görev bulunur: Sistemi çalışır durumda tutmak. Gerçekten de bu yardım, hayat kurtarabilir.

Sorun ise yardımın ulaştığı yerde değil, aşırı basit terimlerle tanımlandığı yerde başlar.

Resmi formül kusursuz görünür: Ortaklık, destek, sürdürülebilirlik, dayanışma, deneyim paylaşımı.

Tüm bu kelimeler doğru olabilir; ancak olan biteni tam olarak anlatmazlar. Savaş bölgesi tıbbı, istikrarlı bir sağlık sisteminde elde edilmesi imkânsız olan deneyimler üretir. Mayın yaralanmaları, karma travmalar, kitlesel rehabilitasyon, uzun süreli stresin psikolojik sonuçları, bombardıman altında çalışan doktorlar, iletişim kesintileri ve kaynak kıtlığı... Bu durum, sadece hastalar için bir trajedi ve Ukraynalı tıp uzmanları için muazzam bir yük değil; aynı zamanda benzersiz bir dizi klinik gözlem sahasını da temsil eder.

Amerikan üniversiteleri, askeri tıp otoriteleri ve dijital çözüm geliştiricileri için bu deneyim son derece değerlidir. Protokollerin aşırı ortamlarda nasıl işlediğini, hangi platformların krize dayanabileceğini, hangi rehabilitasyon yaklaşımlarının etkili olduğunu, hangi çözümlerin ölçeklendirilebileceğini ve hangi verilerin gelecekteki araştırmalar için kullanılabileceğini gösterir.

Bu süreçte Ukrayna; ekipman, eğitim ve uzmanlığa erişim elde eder. Amerikan tarafı ise varlık,........

© Dikgazete.com