12-13 Eylül’de Yeni Delhi’de toplanan 18. BRICS Zirvesi, bloğun kuruluşunun 20. yılına denk geldi. 11 üye ülke, 140 maddelik Yeni Delhi Bildirgesi’ni oybirliğiyle kabul etti. Batı basını yine alışık olduğumuz başlıkları attı; “Bölünmüş Kulüp”, “Ortak para yok”, “Dolara meydan okuma ertelendi.” Oysa zirveye dikkatle bakınca tablo bambaşka görünüyor. BRICS sessiz sedasız, adım adım kurumsallaşıyor. Bu köşede yıllardır savunduğum tezlerin önemli bir kısmı, Yeni Delhi’de bir kez daha teyit edildi.

GÜÇ MERKEZİ KAYIYOR, ESKİ KURUMLAR GERİDE KALIYOR

Uzun süre uluslararası sistemin kenarına itilen Çin, Hindistan, Rusya, Brezilya, Güney Afrika, Mısır, Etiyopya gibi ülkeler, artık küresel yönetişimin merkezinde. Satın alma gücüne göre hesaplandığında BRICS’in toplam ekonomik büyüklüğü G7’yi geride bırakmış durumda. Ama IMF’deki oy dağılımı, Dünya Bankası’nın yönetimi ve G7’nin masası hâlâ yüz yıl önceki güç haritasına göre kurulu.

BRICS’in yayınladığı bildirgenin ana fikri açık; uluslararası hukuka ve BM Şartı’na dayanan, gerçek ekonomik ağırlığı yansıtan adil bir temsil. Yeni Delhi’de IMF kota reformu, Dünya Bankası yönetiminde değişiklik ve DTÖ’nün kilitlenen uyuşmazlık mekanizmasının yeniden işletilmesi talepleri yeniden masaya kondu. Yani BRICS, eskimiş binayı yakmak isteyen değil, tapusunu yeniden yazdırmak isteyen taraf.

DOLARIN SİLAHA DÖNÜŞMESİ DOLARSIZLAŞMAYI HIZLANDIRIYOR

ABD, doları ve SWIFT’i tek taraflı yaptırımların, gümrük tarifelerinin ve varlık dondurmalarının aracı hâline getirdikçe, ülkeler kendilerini koruyacak yollar aramak zorunda kalıyor. Rus Merkez Bankası rezervlerinin dondurulması, bu sürecin dönüm noktasıydı. O günden sonra her merkez bankası şu soruyu soruyor; “Ya bir gün sıra bana gelirse?”

Yeni Delhi’de bu refleks kurumsal bir dile büründü. Bildirge, tek taraflı tarifelere ve çok taraflı mekanizmalar dışında uygulanan yaptırımlara açıkça itiraz etti. Hedef hiçbir zaman doları bir gecede tahttan indirmek olmadı. Hedef en başından beri dolara mahkûm olmamaktı.

Bu yüzden asıl gelişme, BRICS Ödeme Görev Gücü’ne verilen yetkide. Görev gücünden hızlı, ucuz, erişilebilir ve güvenli sınır ötesi ödeme çözümleri üretmesi istendi. Ödeme........

© Aydınlık