Profesör David Harvey, çalışmaları onlarca yıla yayılan, son derece etkili bir Marksist coğrafyacı ve iktisat kuramcısıdır. Kapitalizmi ve onun sürekli değişen özelliklerini analiz eden birçok önemli kitabın yazarıdır. Geçtiğimiz Ekim ayında 90 yaşına girmiş olmasına rağmen, hâlâ New York Şehir Üniversitesi (CUNY) Lisansüstü Merkezi'nde ders vermeye devam etmektedir.

2026 yılı itibarıyla, Sermayenin Hikâyesi: Kapitalin Nasıl İşlediği Hakkında Herkesin Bilmesi Gerekenler (The Story of Capital: What Everyone Should Know About How Capital Works) adlı yeni bir kitabı yayımlandı. Yayıncısı Verso'nun tanıtım metnine göre: “Harvey, Sermayenin Hikâyesi’nde kavramsal mimariye bir bütün olarak kuşbakışı bir yaklaşım getiriyor; emekten teknolojiye, devletten jeopolitiğe, kâr oranlarından sosyal yeniden üretime, doğayla ilişkiden hayali sermayeye ve rantiyelerin geri dönüşüne kadar kilit anlarda bize rehberlik ediyor. Harvey, çağdaş kapitalizmin doğasını kavramaya çalışan herkes için temel bir referans olacak bir eser ortaya koydu.” Verso ayrıca Harvey'in yeni kitabındaki fikirlerini sunduğu bir video da paylaştı.

KRİZİN NEDENİ: KÂRLILIK MI, YOKSA TALEP YETERSİZLİĞİ Mİ?

Harvey'in kitapları onlarca yıldır pek çok Marksist kuramcının eğitiminde merkezi bir rol oynamıştır. Kendisini özellikle Marksist iktisat teorisinde bir ikon olarak kabul ettirmiştir. Ancak asıl mesele şudur: Harvey'in 20. ve 21. yüzyıl kapitalizmine dair yorumu, kanaatimce okurlarını yanıltmaktadır ve Marx'tan bu yana kapitalizmdeki gelişmeleri açıklamak için sunduğu teorik “yenilikler” temelde hatalıdır. Bu sonuca varma gerekçelerimi, son kitabının bir incelemesi üzerinden değil, son on yılı aşkın süredir Harvey'in analizlerini ele aldığım blog yazılarıma ve makalelerime atıfta bulunarak savunacağım.

Harvey, 1960'larda kapitalizmin coğrafyası üzerine, 1980'lerde ise iktisadi temelleri üzerine (1982'deki çığır açan Sermayenin Sınırları eseriyle başlayıp 2000'lerin başındaki Yeni Emperyalizm ve Neoliberalizmin Kısa Tarihi ile devam eden) pek çok kitap yazdı. Ancak eleştirime 2010 tarihli Sermayenin Enigması (The Enigma of Capital) kitabıyla başlayacağım. O yılki blog yazımda açıkladığım gibi Harvey, bu kitabında "kârlı yatırımın sınırlarının" ve kapitalist krizlerin ana nedeninin Marx'ın "Kâr Oranlarının Azalma Eğilimi Yasası" (KOAEY) olmadığını savunur. Harvey, özellikle Büyük Resesyon'a (2008 krizi) neden olma konusunda bu yasayı kesinlikle reddeder. Bunun yerine, Büyük Resesyon'u önceki 25 yılın ücretleri baskılayan ve aşırı borçlanmayı teşvik eden neoliberal politikalarının bir sonucu olarak görür. Bu durum, Keynesyen tarzda bir "etkin talep yetersizliği" yaratmış ve Marx'ın kârlılık yasasının öngördüğünün aksine, kârlılığın çökmesine yol açmıştır.

YENİDEN ÜRETİM ŞEMALARI VE KREDİ MEKANİZMASI

Harvey'e........

© Aydınlık