Türkiye’de cemevleri meselesi yıllardır tartışılıyor. Ancak bu tartışmanın çoğu zaman yanlış bir kavramsal zeminde yürütülüyor. Soru genellikle “Cemevi ibadethane midir?” şeklinde soruluyor. Oysa asıl mesele bu değil. Asıl mesele, cemevlerinin ibadet mekânları konuşulurken hangi bağlamda ele alınacağıdır. Cami, kilise ve havra ile aynı düzlemde mi değerlendirilecektir; yoksa İslam’ın kendi içindeki ibadet çeşitliliğinin bir ifadesi olarak mı görülecektir?

Bu ayrımı yapmadan yürütülen her tartışma, sorunu çözmek yerine derinleştiriyor.

Tartışmanın en fazla ihmal edilen boyutu dilsel ve kavramsal olandır. Oysa “cami” ve “cemevi” kelimeleri etimolojik olarak aynı anlam dünyasından beslenir. Arapça cmˁ kökünden gelen cmˁ (جمع) sözcüğü; toplama, toplanma ve topluluk anlamlarını taşır. Bu sözcük, Arapça camaˁa (جَمَعَ) — “topladı, bir araya getirdi” — fiilinin faˁl vezninde masdarıdır.

Bu açıdan bakıldığında cami de cemevi de Müslümanların bir araya gelerek ibadet etmelerini ifade eder. Fark, inancın özünde değil; ibadetin biçiminde ve ritüel........

© Aydınlık