Son günlerde komedyen Deniz Göktaş hakkında yürütülen soruşturma ve uygulanan tutuklama tedbiri, kamuoyunda yalnızca mizahın sınırlarını değil, ceza muhakemesinin en temel kurumlarından biri olan tutuklama tedbirini de yeniden tartışmaya açtı. Olayın maddi vakıaları ve isnat edilen suçun unsurları elbette yargı mercilerinin değerlendirmesine tabidir. Ancak bu tür dosyalarda asıl tartışılması gereken husus, belirli bir kişinin haklı ya da haksız olması değil, tutuklama tedbirinin hangi şartlarda uygulanabileceği ve bu tedbirin gerçekten gerekli olup olmadığıdır.

Ceza muhakemesinde tutuklama bir ceza değildir. Hatta kanun koyucu, kişi özgürlüğüne en ağır müdahalelerden biri olması nedeniyle bu tedbiri istisnai bir koruma tedbiri olarak düzenlemiştir. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 100. maddesi uyarınca yalnızca kuvvetli suç şüphesinin varlığı tutuklama kararı verilmesi için yeterli değildir. Bunun yanında kaçma şüphesinin, delilleri yok etme veya değiştirme ihtimalinin, tanık ya da mağdur üzerinde baskı kurulabileceğine ilişkin somut olguların da bulunması gerekir. Kısacası tutuklama, soruşturmanın sağlıklı yürütülmesi için zorunlu olduğu ölçüde başvurulabilecek bir tedbirdir.

Bu yaklaşım yalnızca Ceza Muhakemesi Kanunu'nun değil, Anayasa'nın 19. maddesinin ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 5. maddesinin de doğal sonucudur. Esas olan kişinin yargılanırken özgürlüğünden mahrum bırakılmaması, koruma tedbirlerinin ise ancak daha hafif yöntemlerin yetersiz kaldığı durumlarda uygulanmasıdır. Bu nedenle adli kontrol gibi daha hafif tedbirlerle ulaşılabilecek bir amacın tutuklama yoluyla gerçekleştirilmesi, ölçülülük ilkesi bakımından her zaman........

© 12punto