Erzurum çarşılarını şekillendiren ve esnafına hayat veren en önemli unsur, Hindistan ve Türkistan taraflarından gelip İran ve Kafkasya üzerinden Anadolu’ya giren ticaret yollarıydı. Erzurum, bu yolların güzergâhındaki önemli bir toplama ve aktarma noktasıydı. Bilhassa Tebriz ve Tiflis’ten kalkan deve kervanları Anadolu’ya doğru ilerlerken, asırlar boyunca Erzurum’da konaklamışlardı.

Tebriz’den Trabzon veya İzmir Limanı’na yük taşıyan bir deve kervanını düşünelim. Bu kervanın yol üzerindeki en önemli durak noktası Erzurum’du. Kervandaki deve yüklerinin kontrolü ve sayımı Erzurum gümrüğünde yapılıyordu. Güzergâhın uzunluğu nedeniyle, develerin değiştirilmesi gerekiyorsa, Erzurum’daki deve hanları bu iş için kullanılıyordu. Bu işlemler, kervanların bazen birkaç hafta Erzurum’da kalmalarını gerektiriyordu. İşte bu zaman zarfında kervancı başı ve yanındaki adamları, gerek ihtiyaçlarını karşılamak gerekse şehri gezmek maksadıyla, Erzurum çarşılarına uğrarlardı.

Örneğin Kamburoğlu Hanı’nda develerin yükünü indirip biraz........

© Pusula Gazetesi