Yunus Nadi’nin Sertel’leri himâyesi

Yunus Nadi’yle Selânik’de başlıyan işbirliği, uzun seneler devâm etti. Yunus Nadi, Sertel’lerle sâdece işbirliği yapmıyor, hattâ onları himâye ediyordu. Bu çerçevede, 1930’lu senelerde, onlarla müştereken Hayat Ansiklopedisi’ni neşretmişti. Bu müşâhede, (bâzı delîlsiz, indî iddiâlar, hatâlı bilgiler ve tarafgîr bilgiler gibi ciddî kusûrlarına rağmen matbûât târihi tedk̆îk̆lerinde ihmâl edilmiyecek bir mêhaz olan) Basında Kavgalar’ın müellifi gazeteci Tekin Erer’e âiddir:

“Zekeriya Sertel, Yunus Nadi'nin de iyi arkadaşı idi. Yunus Nadi bu arkadaşını himaye etmek ve maddeten korumak için, [ona] o zaman neşrettiği Cumhuriyet'in Hayat Ansiklopedisi'nde büyük selâhiyet ve vazifeler vermişti.” (Tekin Erer, Basında Kavgalar, İstanbul: Rek-Tur Kitap Servisi, 1965, s. 18)

Yunus Nadi’nin, -Tan’la kalem münâkaşası esnâsında kullandığı ağır ifâdelerle- “aslen Türk olmıyan” ve “memleket sevgisinden mahrûm bulunan” Sabiha Zekeriya Sertel’in 1935 Haziran ve Temmuz’unda Cumhuriyet gazetesindeki fıkraları…

***

Tekin Erer'in bu müşâhedesini Zekeriya – Sabiha Sertel çiftinin kızı Doç. Dr. Yıldız Sertel de têyîd ediyor:

“Babamın mahpusluğunda [1931'de, Resimli Ay'ın ortaklar arasındaki ihtilâf yüzünden kapandığı ve Zekeriya Sertel'in 1,5 sene mahpus yattığı devrede], annem, gene her gün Babıâli'ye taşınıyordu. Bu sefer, babamınYunus Nadi ile beraber başladığı Hayat Ansiklopedisi'nin işleri ona kalmıştı. Bize anneannem bakıyordu.

“Babamın mahpusluğu da tuhaf bir mahpusluktu. Hafta sonları eve geliyordu. Dişçiye gitmek için dışarı çıkmasına müsaade edilmişti. Dişçiden sonra eve gelir, bizimle beraber yemek yerdi. Bu olay, Cumartesi günleri olurdu. […]

“(Annem,) gündüzleri Ansiklopedi'de çalışıyor, geceleri çeviriler yapıyordu: Karl Kautsky'nin Sınıf Kavgası, Adoratski'nin Diyalektik Materyalizm, August Bebel'in Kadın ve Sosyalizm adlı yapıtlarını, hep, Resimli Ay kapandıktan sonraki yıllarda Türkçe'ye çevirmiştir. [Sertel'ler, o vakit, Resimli Ay yerine Resimli Şark'ı neşretmiye başlamışlardı…]

“Babam, 3 yıl için girmiş olduğu hapisten 1,5 yıl sonra çıkınca her şey yine değişti. Uzun zamandan beri ilk defa kendi yapmak istediği işler için boş vakit bulabilmişti annem. Çeviri işine hız verdi. Marksist,........

© Milat