Sapta sallanan canavar
Bir zamanlar bir çantanın değeri, üzerindeki işaretten okunurdu. Derinin kalitesi, dikişin inceliği, mağazanın adı; sahibinin dünyadaki yerini anlatmaya yeterdi. Şimdi aynı çantaların saplarında küçük, tüylü bir canavar sallanıyor: sivri kulakları, kocaman gözleri ve yaramaz sırıtışıyla Labubu. Yılların ustalığını taşıyan deri ile birkaç on dolarlık bir oyuncak aynı sapta buluşuyor ve dikkati çoğu zaman oyuncak çekiyor.
Hong Kong doğumlu, Hollanda’da büyümüş sanatçı Kasing Lung’un çizdiği bu karakter, Çinli oyuncak şirketi Pop Mart’ın elinde küresel bir olguya dönüştü. Labubu, kutuyu açmadan içinden hangi figürün çıkacağını bilemediğiniz kör kutularla da satılıyor. Şirketin geliri 2025’te yüzde 184,7 artarak 37,12 milyar yuana ulaştı. Hikâyenin ikinci perdesi daha öğretici: 2026’nın ilk yarısında toplam gelir yüzde 23,8 artarken Labubu’nun da içinde bulunduğu The Monsters serisinin geliri yüzde 7,5 geriledi; Twinkle Twinkle adlı karakter serisi ise yüzde 580,6 büyüdü. Şirket büyümeye devam ediyor, değişen büyümenin yüzü. Bu tablo, tüketim hevesinin sönmekten çok, tutunduğu nesneyi hızla değiştirdiğini düşündürüyor.
Lüks dünyasında da benzer bir kırılma yaşanıyor. Bain ve Altagamma’nın çalışmasına göre dünyadaki lüks tüketici sayısı 2022’de 400 milyon civarındayken 2025’te yaklaşık 340 milyona indi; üç yılda 60 milyon kişilik bir kayıp. Çalışma, yıllarca süren sert fiyat artışlarının müşteriyi uzaklaştırdığına dikkat çekiyor. İnsanlar artık yalnızca etiketi değil, ödedikleri bedelin karşılığını da soruyor. Bir nesnenin değeri, üzerindeki işaretten çok, ona ne kadar emek, anlam ve ömür sığdırıldığıyla ölçülmeye başlıyor.
Oysa vitrinin hızı ile maddenin hızı aynı değil. Birleşmiş Milletler Çevre Programı’na göre dünyada her........
