Bir kapının öğretebilecekleri
Apartmanın üçüncü katında, kapının zili her çaldığında bir çocuğun omuzları hafifçe yükselir. Mutfaktan çorba kokusu gelir, salondaki televizyon sessizdir, ama kimse ekrana bakmaz. Çocuk sesleri dinleyerek havayı okur: bir kapı kapanışı, bir merdiven sesi, bir annenin derin nefesi, bir anahtarın kilide oturuşu. Sonra masasına oturur, defterini açar, harfleri yazmaya başlar. Kalem kâğıda değmeden önce kulağı yine kapıya gider.
Bugün, 20 Kasım’da, Dünya Çocuk Hakları Günü’nü anıyoruz; Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun Çocuk Hakları Sözleşmesi’ni kabul etmesinin yıl dönümü, 1989’dan bu yana. Türkiye de bu sözleşmeye 1995’te taraf oldu. Okullarda kısa film gösterimleri, dijital güvenlik söyleşileri, belediyelerde çocuk şenlikleri düzenleniyor; bunların hepsi değerli. Yine de asıl ölçü, etkinlik bittikten sonra çocuğun gününde görünür. Sözleşmenin dili sakin ve neredeyse idaridir: korunma, eğitim, dinlenme, söz hakkı. Bu maddeler ancak sofrada, sokakta ve uyku saatinde karşılık bulduğunda bir anlam kazanır.
Kulağı kapıya kayan bu çocuk ne tembeldir ne dikkatsiz. Dışarıdan bakan belki dalgın sanır; oysa içinde öğrenmek için yaratılmış dipdiri bir zekâ vardır. Yalnızca öğrendiği ders yanlıştır: dünya her an bir kapı açabilir ve kapının ardında kimin durduğu bilinmez. Bu dersi ona kimse açıkça vermemiştir. Ev vermiştir, her gün, her sessizlikte.
Tehdit her zaman dışarıdan gelmez; bazen kaygı evin kendi içinde dolaşır. Mutfak masasında yüksek sesle okunan bir haber başlığı, gece geç saatte bitmeyen bir telefon konuşması, sınıfta tekrarlanan sert bir uyarı; hepsi aynı alarmı taşır içeride. Yetişkinler bunu çoğu zaman fark etmeden üretir. Oysa çocuk söylenenden çok söylenme biçimini öğrenir. Kendi nöbetini çocuğa devretmemek, belki de bir........
