Sevgili okurlarımın gösterdiği ilgiden hayli mutlu oldum… Sosyal medyadaki okur paylaşımlarıyla daha geniş kitlelere de ulaşan “Mevlevi Mekânı’ndan Cinayet Mili’ne” başlıklı o dizi yazımdaki bir ayrıntıyı da öne çıkarmalıyım… Bu dizinin birkaç cümlelik bir yerinde adayı Osmanlı’dan kiralayan İngiliz’in Lefkoşa’ya girişinin de Girne Kapısı’ndan olduğu belirtilmektedir… Bugünkü pazar yazımın konusu da işte o girişin öyküsü olsun…  Horoz Ali Ağa’nın öyküsü olsun… Bu öyküyü “Naftalin Kokulu Kıbrıs” adlı kitabımdan aktarıyorum: “Porta Del Proveditore… Ya da Edirne Kapı… Bu sözcükler ancak Lefkoşa kültürünü ve tarihini derinliğine bilenler için bir anlam taşır. Ben ki Lefkoşa’ya dair çok şeyler bildiğimi sanırım, yıllar önce PORTA DEL PROVEDITORE’ye hangi yoldan gidilebileceğini soran bir turist karşısında afallamıştım. Jetonun düşmesi için o adamın yanındaki bayanın “Kyrenia Gate” diye açıklamada bulunması gerekmişti. Evet; Girne Kapısı, dört bin yıllık başkentin işlek kıyı ve liman kenti Girne’ye açılan kapısı… Nice tarihi olayın suskun tanığı!.. Buranın Osmanlı literatüründeki adı ise EDİRNE KAPI idi. Osmanlı yönetiminin adadan çekilmesinden sonra da eski ada Türkleri burayı EDİRNE KAPI olarak anmışlardı uzun süre. Yaşlı insanlarımızın Girne Kapısı’nı o şekilde anmaları benim hâlâ belleğimde… Yaşlılardan söz edince, onların Horoz Ali Ağa ile ilgili öykülerini anımsamamak da olanaksız. Yaşlıların anlattıkları Horoz Ali Ağa, Osmanlı yönetiminin kapıya bekçi olarak atadığı kişiydi… “Horoz” lakabının kadınlara olan düşkünlüğünden kaynaklandığı Kevork Keşişyan’ın “Romantic Cyprus” kitabında vurgulanmaktadır… Görevine çok bağlı, son derece disiplinli ve otoriter bir Osmanlı memuruymuş bu Horoz Ali… Venedik surlarıyla çevrili Lefkoşa’ya giriş ve çıkışları sağlayan 3 geçitten biriydi Girne Kapısı. Diğerleri Güney Lefkoşa’daki Mağusa Kapısı ile Baf Kapısı. Bu iki kapının bekçileri iz bırakmadan gelip geçtiler Lefkoşa tarihinden. Ama Girne Kapısı’nın bekçisi Horoz Ali onlar kadar silik biri değilmiş ki, günümüzde tarih kitaplarını karıştıranların hâlâ karşısına dikilmektedir. Hem de tüm heybetiyle… Uzun yıllar Girne Kapısı’nın bekçiliğini yapar Horoz Ali Ağa. Orayı adeta özel şatosuna çevirir. 1821’de Osmanlı yönetimi tarafından elden geçirilip yenilenen kapının üzerine zarif kubbeli küçük bir oda eklenmişti. Adam kısa uyku saatlerini geçirmek üzere geceleri........

© Kıbrıs Gazetesi