De onzichtbare werkers achter de enorme hoeveelheid data in het voetbal

Assistant Professor of Media Studies, University of Toronto

Wanneer het WK voetbal 2026 op 11 juni begint, wordt het gepresenteerd als het meest datagedreven toernooi uit de sportgeschiedenis: AI-ondersteunde buitenspeldetectie, een bal vol sensoren, 3D-scans van de 1.248 spelers en een AI-assistent voor elke nationale ploeg. Realtime tracking, recruitmentmodellen en tactische dashboards zijn allang alledaagse hulpmiddelen geworden in het profvoetbal. Achter elk van die datapunten gaan werkers schuil die bij de uitzending van het WK vrijwel nooit in beeld worden gebracht.

De gesprekken over technologie tijdens het WK gaan niet verder dan de schermen: de buitenspellijn, de VAR, de live-statistieken. Bijna niemand vraagt wie de data daarachter produceert, waar en onder welke omstandigheden. In mijn nieuwe onderzoeksproject “Techwerkers in het voetbal” (Tech Workers in Football), gefinancierd door Creative Labour and Critical Futures van de Universiteit van Toronto, breng ik de werkers in kaart die schuilgaan achter de datawaardeketens van het voetbal.

Kunstmatige intelligentie werkt, in welke context dan ook, met data, met menselijke arbeid die de data annoteert en controleert, en met een fysieke infrastructuur. Het voetbal is daar al veel langer van afhankelijk dan de huidige AI-hype doet vermoeden. Ruim tien jaar geleden kocht een van de grote Engelse clubs, Arsenal, een klein databedrijf waarmee het al samenwerkte, en bouwde dat om tot zijn interne afdeling datawetenschap. De wedstrijdbeelden van dat bedrijf werden op hun beurt gecodeerd door datawerkers in Cambodja en Laos. De overname vond plaats in 2012 en werd pas in 2014 openbaar. Achter de voetbaldata groeit al ruim tien jaar een hele beroepsgroep, vrijwel onopgemerkt.

Deze ketens bestaan uit drie grote lagen. Het dichtst bij het spel staan de clubinterne techwerkers: de analisten en datawetenschappers (data scientists) die de clubs rechtstreeks in dienst nemen en die zij aan zij met de technische staf werken. Zelfs binnen dezelfde competitie is er niet één manier om dat werk te organiseren: de afdelingen dragen verschillende namen, zijn op verschillende........

© Joop