Sanayici ekimde güven kaybetti, siperi terk etmedi
Reel Kesim Güven Endeksi; ekim ayında, sipariş yetersizliği, üretim hacminde ivme kaybı ve genel gidişata yönelik bozulan moralin yarattığı aşağı yönlü baskıyla gerilerken, sanayicinin artan ihracat beklentileri, güçlü istihdam inancı ve korunan yatırım iştahının sağladığı direnç sayesinde 100 puanlık kritik eşiğin üzerinde kalmayı başardı.
Merkez Bankası’nın bu ay 1.965 imalat iş yerinde yaptığı İktisadi Yönelim Anketi sonuçlarına göre mevsimsellikten arındırılmamış Reel Kesim Güven Endeksi ekimde önceki aya kıyasla 2,2 puan azalarak 99,8’e inerken, mevsimsellikten arındırılmış endeks de 1,4 puan düşüşle 101,1’e geriledi. Anket sorularına ait yayılma endeksleri incelendiğinde, mevcut mamul mal stoku, sabit sermaye yatırım harcaması, gelecek üç aydaki toplam istihdam ve ihracat sipariş miktarına ilişkin değerlendirmeler endeksi artış; genel gidişat, gelecek üç aydaki üretim hacmi, son üç aydaki toplam sipariş miktarı ve mevcut toplam sipariş miktarına ilişkin değerlendirmelerin azalış yönünde etkilediği görülüyor.
Küresel olumsuzluklar, bitmeyen riskler
Güven endeksinde 100 seviyesi referans (eşik) değeri ifade ediyor. Endeksin 100’ün üzerinde olması reel kesim temsilcilerinin ekonomik faaliyete dair güveninin arttığını (iyimserliği) gösteriyor. Ekim ayındaki düşüşe rağmen 100’ün üzerindeki düzeyi ile mevsimsellikten arındırılmış endeksin hâlâ iyimser tarafta kaldığı görülüyor.
Şubat 2026’da 104,1 seviyesine kadar tırmanan mevsimsellikten arındırılmış endeks, izleyen aylarda küresel ekonomideki türbülans, yakın coğrafyada derinleşen savaş iklimi ve jeopolitik risklerin gölgesinde kan kaybetti. ABD-İran arasında sıcak savaşın yaşandığı martta 100’e, nisanda da 98,6 ile referans noktasının altına inerek kötümser bölgeye geçen endeks, mayısta yeniden eşik değerin üzerine çıkmış, izleyen aylardaki sınırlı bir ivme ile eylülde 102,5’e kadar yükselmişti. Endekste şubattan bu yana net 3 puanlık erime, içeride sıkı para politikasının yarattığı talep daralması yanında, dış dünyadan gelen ağır faturanın da sanayicinin omzuna bindiğini gösteriyor.
Reel sektörde güvenin istikrarlı bir çizgiye oturmamasında etkili olan küresel olumsuzlukların başında lojistik hatlarındaki yangın ve navlun şoku geliyor. Yakın coğrafyadaki sıcak çatışmalar ve Kızıldeniz-Hürmüz hattındaki güvenlik krizleri, küresel lojistik zincirlerini kopardı, navlun fiyatlarını uçurdu. Sanayici, şubattaki üretim iştahına karşılık, izleyen dönemde ham maddeye hem daha pahalı hem de daha geç ulaşabildi. Savaşın tetiklediği petrol ve enerji fiyatlarındaki........
