Του ΚΩΣΤΗ Ε. ΜΑΥΡΙΚΑΚΗ (*)

Υπάρχουν έργα που εγκαινιάζονται με κορδέλες και λόγια. Και υπάρχουν έργα που όσο περνά ο χρόνος, αποκαλύπτουν τη σιωπή που τα συνοδεύει. Το φράγμα Αποσελέμη ανήκει στη δεύτερη κατηγορία. Το έργο παρουσιάζεται εδώ και χρόνια ως ένα από τα σημαντικότερα έργα ύδρευσης της Κρήτης, ένα τεχνικό επίτευγμα με πόρους της Ε.Ε. που εξασφαλίζει νερό για εκατοντάδες χιλιάδες κατοίκους και επισκέπτες στους τρεις βασικούς Δήμους Ηρακλείου, Χερσονήσου και Αγ. Νικολάου. Πίσω όμως από τη χάρτινη επάρκεια των υδάτινων ταμιευμάτων του, κρύβεται μια λιγότερο προβεβλημένη αλήθεια. Η πραγματική πηγή του νερού και οι περιβαλλοντικοί κίνδυνοι που τη συνοδεύουν. Στο κορυφαίο υδροδοτικό έργο που υπόσχεται ασφάλεια και (αμφίβολη) αφθονία νερού, κρύβεται μια αλήθεια λιγότερο βολική. Το νερό του δεν γεννιέται εκεί όπου φαίνεται. Και κυρίως, δεν προστατεύεται εκεί όπου θα έπρεπε.

Παρά το χαρακτηρισμό του ως φράγμα επιφανειακών υδάτων, ο Αποσελέμης λειτουργεί στην ουσία ως ένα υβριδικό σύστημα συλλογής υπόγειων νερών. Το μεγαλύτερο μέρος της τροφοδοσίας του, με μέσο εκτιμώμενο ποσοστό πολύ πάνω από το μισό, προέρχεται από τον καρστικό υδροφορέα του Οροπεδίου Λασιθίου. Μέσω του Χώνου και της τεχνητής σήραγγας μεταφοράς, τα νερά του «Οροπεδίου των θεών» καταλήγουν στον ταμιευτήρα, καθιστώντας την περιοχή αυτή ως τον πραγματικό πυρήνα του υδρολογικού ισοζυγίου του έργου.

Η γεωλογική φύση του Οροπεδίου, με την υψηλή διαπερατότητα των καρστικών γεωλογικών σχηματισμών, επιτρέπει την ταχεία μεταφορά όχι μόνο του νερού αλλά και κάθε ρύπου που εισρέει στο έδαφος. Και εδώ ακριβώς εντοπίζεται το κρίσιμο ζήτημα. Στην εκτεταμένη χρήση φυτοφαρμάκων και λιπασμάτων στο πλαίσιο της εντατικής γεωργικής δραστηριότητας της περιοχής.

Παρά τις σαφείς επιταγές της ευρωπαϊκής νομοθεσίας, η προστασία της πηγής του νερού φαίνεται να παραμένει ελλιπής. Η Οδηγία 2000/60/ΕΚ επιβάλλει την αποτροπή της υποβάθμισης των υδάτων και την εφαρμογή προληπτικών μέτρων σε επίπεδο λεκάνης απορροής. Αντίστοιχα, η Οδηγία 91/676/ΕΟΚ στοχεύει στον περιορισμό της γεωργικής ρύπανσης, ενώ η Οδηγία (ΕΕ)........

© Cretalive