ABD-Avrupa arasındaki kriz eski kıtadaki ‘stratejik özerklik” söylemlerini arttırdı. Ancak Avrupa ülkeleri ‘özerklik’ hedefine ulaşabilir mi? En tartışmalı konulardan birisi ABD’nin F-35’leri. Avrupa ülkeleri F-35 tercihleriyle hava savunmalarını Washington’un kontrolüne emanet etmiş durumda. Avrupa savunmasının Atlantik ötesine ne kadar bağlı olduğu F-35’lerle bir kez daha gün yüzüne çıkıyor

Avrupa ülkeleri, ABD’nin F-35 savaş uçaklarını gün geçtikçe daha çok sorguluyor. On üç Avrupa ülkesi, hava savunmaları için Amerikan F-35'i seçti. Birleşik Krallık, İtalya, Almanya, Hollanda, Belçika, Finlandiya, Norveç, Danimarka, Polonya, Romanya, Yunanistan, İsviçre ve Çek Cumhuriyeti. ABD ayrıca Japonya, Güney Kore, Singapur, Avustralya, Birleşik Arap Emirlikleri ve İsrail'e de F-35 satıyor.

Avrupalıların kendi deyimleri ile karşılarında Trump gibi güvenilemez ve öngörülemez ABD’li bir lider var. Ellerindeki eskiyen F-16 ve Tornado savaş uçaklarını F-35 ile değiştirmişler ve değiştirmeye de devam ediyorlar. F-35 programına katılan Avrupa ülkeleri, daha önce hiç görülmemiş bir durumla karşı karşıya: hava üstünlükleri, mimarisini, lojistiğini ve kapasite gelişimini kontrol edemedikleri bir sisteme bağlı durumdalar.

Revue Défense Nationale'in editörlüğünü yapan General Jérôme Pellistrandi’nin de dikkat çektiği gibi “ABD son zamanlarda Avrupa'ya çok sayıda F-35 uçağı teslim etti”; Belçika 34, Almanya 35, Polonya 32, İtalya 90, İngiltere 48 F-35 siparişi verdi. General Pellistrandi, “Bu uçakların bazı parçaları Avrupa'daki fabrikalarda üretilse de F-35'leri satın alanlar, uçakların bakımını yapma hakkını saklı tutan Amerikalılara bağımlı kalmaya devam edecekler” diyor.

F-35 ABD’YE BAĞIMLILIĞIN SİMGESİ

Fransız Express dergisi, aylık Défense et Sécurité Internationale (DSI) dergisinin genel yayın yönetmeni ve “Hepsini yönetmek için bir uçak. F-35, Avrupa'nın bağımlılığının prizması” adlı kitabın yazarı Joseph Henrotin ile bir röportaj yaptı. Röportajda Henrotin “ Askeri tarihte hiçbir sistem bir yabancı ülkenin kuvvetleriyle bu kadar entegre olmamıştır. Bir kez hizmete girdiğinde, ABD'ye bağımlılık yapısal hale gelir” diyor.

Yazar, F-35’lerin “bir uçaktan çok, ağ merkezli entegre bir sistem, güncellemelere ihtiyaç vardır ve bu güncellemeyi de sadece ABD’nin yaptığını” söylüyor. Yedek parçalar bile ABD’nin mülkiyetindedir. İzni olmadan kullanılamaz. Aynı şekilde Amerikalılar, uçağın çalışması ve silahların veya yeni işlevlerin entegre edilmesi için gerekli olan milyonlarca satırlık koda tam erişime sahiptir.

Yani bu savaş uçağı ABD tarafından yönetilen verilere bağlıdır. Avrupalı F-35 pilotları, görevlerine hazırlanmak için uçuş planlarını Amerikan veri merkezlerine göndermek zorundadır. Uçaklardaki yazılımların bakımı ve yedek parça siparişleri de kısmen uzaktan otomatik........

© Aydınlık