Bu belgeler, İzmir’in işgalinden hemen önceki süreci ve sonrasında yaşananları anlatan, dönemin askeri terminolojisiyle yazılmış oldukça kritik bir tarihi vesikalardır.

Belgeler, 15-Mayıs-1919’da İzmir’in işgali öncesinde Osmanlı makamlarının İngilizler tarafından nasıl yanıltıldığını göstermektedir.

Özellikle “işgalin geçici olduğu” ve “Yunan işgali söylentilerine inanılmaması” yönündeki telkinler, o günkü devlet yönetiminin durumu tam olarak kavrayamadığını kanıtlamaktadır.

Belge No: 2364

İzmir Komutanlığı’ndan: 20-Mayıs-1919

1. Madde

İngiliz Koramiral Calthorpe’tan 14-Mayıs-1919 günü öğleden önce saat 09.00’da aldığım notada; İzmir istihkamlarının (savunma mevkilerinin) savunmaya elverişli hale getirilmesi nedeniyle, ateşkes antlaşmasının (Mondros) 7. maddesine dayanarak, İzmir’in o gün öğleden sonra İtilaf Devletleri kuvvetleri tarafından işgal edileceği ve bu durumun Osmanlı Hükümeti’ne (Bab-ı Ali) bildirildiği ifade edilmişti.

Bu durum tarafımdan bizzat Padişahın görüşüne (ilgili makama) sunulmuştu. Padişah’ın verdiği cevap; Amiral’in bu teklifinin ateşkes hükümlerinin bir gereği olduğu, bu sebeple kabul edilmesinin zorunlu olduğu belirtilmiştir. Ayrıca bu işgalin geçici bir nitelik taşıdığı söylenerek; işgalin bir Yunan işgaline yol açabileceğine dair dolaşan ısrarlı söylentilere önem verilmemesi istenmiştir.

2. Madde

Aynı gün öğleden sonra saat 11.30’da Amiral Calthorpe’tan, sözlü taleplerimi doğrulayan şu aşağıdaki notayı aldım:

“Ateşkes antlaşmasının 7. maddesi uyarınca ve İtilaf Devletleri’nin onayı ve kararıyla; İzmir, Yunan birlikleri tarafından işgal edilecektir. İşgal kuvvetlerini taşıyan nakliye gemilerinin 15-Mayıs-1919 sabahı saat 08.00’den itibaren limana giriş çıkışını sağlamak üzere; sabah saat 07.00’den itibaren iskeleler Yunan deniz müfrezeleri tarafından işgal edilecektir.

Her türlü yanlış anlaşılmaya ve üzücü olaylara engel olmak amacıyla; çıkarma yapılacak iskeleler civarındaki Pasaport ve Punta (Alsancak) karakollarındaki birlikler hariç, tüm birlik ve kurumların kendi garnizonlarında toplu halde bulunarak Yunan işgal kuvvetleri komutanının emirlerini beklemeleri gerekmektedir. Dışarısıyla iletişimi kesmek için telgrafhanenin de hemen İngilizler tarafından işgal edileceği belirtilmiştir. Son olarak, limandaki güçlü İtilaf donanmasının, huzur ve asayişin sağlanmasında en etkili güç olacağı tehdidi de notaya eklenmiştir.”

Bu durum 15-Mayıs-1919 saat 01.00’de bakanlığa sunulmuş, İzmir’deki tüm birlik ve kurumlara notanın içeriği bildirilmiştir.

Padişah ve kabinesinin İngilizler tarafından nasıl kandırıldığını göstermesi açısından önemli belgelerdir.

İşgalin ardından yaşanan olaylar ise içler acısıdır. 17. Kolordu Kumandanı Mirliva (Tümgeneral) Ali Nadir Paşa’nın madde madde anlatığı olaylar işgal sırasında ve sonrasında İngilizlerin ve Yunanlıların yaptıkları zulümleri anlatmaktadır.

Şimdi kaldığımız yerden devam edelim.

Belge No: 2364 (Sayfa........

© Turkish Forum