Geçen haftalarda İtalya’ya tarım fuarına gitmiş bir kişinin X’te (eski Twitter) gözlemlerini yazdığı paylaşımı okudum.

O günlerde Eski Yunan Edebiyatı ile ilgili sosyolojik bazı konuları araştırırken sosyolog Pierre Bourdieu’nün bazı tespit ve teorilerine denk geldim. Mesleğim de turist rehberliği olunca bunlar zihnimde bir araya geldi ve kafamdaki bazı soruları aydınlattı. Bu yazıda biraz bunları irdelemek istiyorum…

Günümüzde bir seyahat rotası belirlemek sadece bütçe, iklim ve ulaşım meselesi değil. Pierre Bourdieu’nün sosyolojik odağından baktığımızda aslında “kültürel yatırım” kararıdır.  Seyahat edilen her ülke turiste sadece manzara değil, aynı zamanda kişinin kendi sosyal alanında kullanabileceği bir tür “kültürel sermaye” sunar. Neden bazı şehirler sadece birer yerleşim yeriyken bazıları küresel birer “prestij etiketi”ne dönüşür? Bunun cevabı o ülkenin kültürel mirasını ne kadar başarılı bir şekilde “sembolik sermaye”ye dönüştürebildiğinde gizlidir.

Sosyolog Pierre Bourdieu’nün “kültürel sermaye” ve “sembolik sermaye” teorileri bugün İtalya’dan Japonya’ya kadar birçok ülkenin ekonomik açıdan ulaştığı noktayı anlamak için bir mercek oluyor esasında. Bourdieu’ye göre sermaye yalnızca para değildir. Ona göre toplumlarda dört temel sermaye türü vardır. Bunlar; ekonomik sermaye (para ve maddi güç), sosyal sermaye (ilişkiler ve ağlar ), kültürel sermaye (bilgi, estetik, eğitim,  zevk, kültürel kodlar ), sembolik sermaye (prestij, saygınlık, meşruiyet ve algı.) Bu noktada en önemli konu bir ülkenin kültürünü başarılı şekilde markalaştırdığında bu kültürel sermayeyi zaman içinde nasıl ekonomik bir sermayeye dönüştürebildiğidir. 

Bourdieu’nün ayrım (distinction) teorisi, bireylerin tüketim alışkanlıklarıyla kendilerini diğer sınıflardan nasıl ayrıştırdığını anlatır. Seyahat bu ayrışmanın en dinamik alanlarından biri oluyor. Bir bireyin seyahat tercihi, onun “habitusunu” (toplumsal konumuna göre şekillenmiş yatkınlıklar ve zevkler bütünü) açığa çıkarıyor.

Bir tatil rotası seçerken aslında bir imaj transferi süreci başlatıyoruz. Pierre Bourdieu’nün kavramsal yapısına göre, ülkeler sahip oldukları somut ve soyut kültürel birikimi (kültürel sermaye), dünya kamuoyunda birer saygınlık ve cazibe merkezine (sembolik sermaye) dönüştürürler. Bu imaj, sadece bir turist çekme aracı değil, seyahat edenin kendi sosyal alanında kullanabileceği bir prestij kredisine dönüşür.

Herkesin gittiği kitle turizmi destinasyonları........

© Medya Günlüğü