Aklıma ilk Guernica geldi.

Picasso’nun o ünlü tablosu.

Ressamın, İspanya İç Savaşı’nda Guernica isimli alakasız bir Bask kasabasında, Almanların 2. Dünya Savaşı’nda sahneye koyacakları toplu yıkım yöntemlerinin ön gösterimini sunduğu eser.

Neredeyse geçen bir yüzyıla meydan okuyan yapıt, faşistlerin, “Bask cumhuriyetçileri” için ortaya attıkları “Bunlar kendi kendilerini tutuşturuyor” yalanlarını ifşa amacıyla yaratılmış.

Dönemin “omerta” ortamını kıran ve farkındalık yaratan eserin zamanı aşan can alıcı mesajı, Guernica’nın bugün bile BM’nin girişinde devasa kopyasıyla temsil edilmesine yol açıyor.

Picasso, tablosuyla “insanlığın ilerlemesi” olarak görülen “teknoloji”nin, o güne değin görülmemiş şekliyle bir “ölüm makinesi”ne çevrilmesini betimler.

Guernica’daki pazar yerinde kadın, erkek, çoluk, çocuk ayırt etmeksizin katledilen insanlar, sivil katliamın sıradanlaştırılması ve normalleştirilmesinin sanat eliyle belgelenen ilk örneğidir.

Picasso “Guernica” ile “kitlesel kıyım mekanizma”sını ilk kez görünür kılmış, uluslararası kamuoyunca önemsiz görülen “Guernica”nın Naziler tarafından bir “laboratuvar” gibi kullanıldığını dünya âleme iletmiştir.

Tutuşan duvarları, alev alan hayvanları ve çiçekleri, parçalanmış bedenleri tuvale taşıyan tablonun merkezinde bir ampul vardır.

Modern teknolojiyi ve insanlığın ilerlemesini temsil etmek yerine, “yıkım”la özdeş hale dönüşen ampul; ileride “gaz odaları” ve “toplama kampları” şekiline bürünecek bir bilimsel ölüm sistematiğinin ön uyarısıdır.

NAZA da işte tam böyle.

Türkiye’de bu hafta gösterime giren, Venedik Festivali’nde jüri özel ödülünü alan NAZA, istihbarat birimleri ile IDF/İsrail ordusunun süper teknolojik yapay zekâ........

© Cumhuriyet