menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Doğu sorununun temelinde feodalizm yok mu?(*)

20 0
11.05.2026

Türkiye’de dışa bağımlı neo-liberal ekonominin ve onun bir aracı olan  şirketlerin  getirdiği  nokta; sömürü ve gelir dağılımın bozulması olmuştur. 

Dışa bağımlı neo-liberal ekonomi, tarımda da  çiftçileri fakirleşmiş, kırlar boşalmaya yüz tutmuş,birim tarımsal ürün artışı gerilemiş ve bunun sonucu  tarımsal ürün ithalatında patlama yaşanmış ve yaşanmakta.

Üstelik tüketiciler de  tarım ürünlerine ulaşamaz olmuşlardır. Bu nedenle   kimilerinin neoliberal ekonomiye karşı tavır göstermesi görüntüsüyle ,yine neo-liberal ekonominin bir aracı olan şirketlerle çözüm yolları önermesi   tarımdaki çöküşü engelleyemez.

Türkiye ekonomisi ve tarımının temel çıkmazı bağlamında Güneydoğu ve Doğu  Anadolu’da varlığını sürdüren feodalizmin da payı vardır.

Türkiye ekonomisi ve tarımının temel çıkmazında feodalizmin payı

Feodalizm,Türkiye genelinde üç konuyu tetiklemekte.    

• Güneydoğu ve Doğu Anadolu’dan Batı şehirlerimize  denetimsiz göçü yaratmıştır. Bu da şehirlerde yapısal sorunları ortaya çıkarmıştır.

• Feodal yapı,milli gelirin artmasını engellemiştir. Çünkü bölgede var olan feodalizm tarımsal üretimde verimsizliğe neden olmakta.

• Ve emperyal devletler tarafından artık açık bir şekilde destelendiği bilinen PKK  hareketinin ekonomik,politik ve sosyolojik ortamını yaratmıştır. 

Prof.Dr. Halil İnalcık,bunun emperyal ayağını şöyle dile getirmiş: “AB ve ABD bugün Kürtleri destekliyor; Ermeniler ve Kürtler, şimdi Amerika’nın Ortadoğu’da yeni “parçala-bağımlı yap” politikasından kendileri için çok ümitliler… Bence bütün bunlar, Avrupa’da 19.yüzyıldaki Doğu Sorunu” politikasının devamından başka bir şey değildir.”demişti.

Feodalizm  ve Toprak Reformu                                              

Bir zamanlar bu ülkede feodalizmi tasfiye etmek için “Toprak Reformu” ile ilgili tartışmalar vardı. Kimileri “Tarım Reformu”, kimileri de  ya da “Toprak Devrimi”derdi.

Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da varlığını sürdüren feodal düzen ne?

Feodal yapı, bilindiği üzere toplumsal hiyerarşinin toprak sahipliği ve kişisel bağlılık  temelinde  ortaya çıkan bir sistem . Bu hiyerarşide, Türkiye gündeminde toprak sahibi ağalar, aşiret reisleri, tarikat şeyhleri ve onlardan  beslenen etnik,dinsel siyasetçiler  ve siyasal yaklaşımlar  var.

Kısaca Kürt ayrılıkçı hareketinin egemen olduğu bölgede toprak mülkiyeti, aşiret örgütlenmesi altında toprak ağalarının denetiminde. 

Ağalara ait topraklarda yoksul Kürt köylüsü, yarı aç yarı tok varlığını sürdürmeye çalışıyor. Seçimlerde oylar kitlesel olarak atılıyor ve beyler meclise giriyor. Milletvekilleri ve belediye başkanları, genellikle ya toprak ağaları ya da yakınlarından...

Toprak ağaları siyasi partileri kendi aralarında paylaşarak her ne şekilde olursa olsun iktidarda kalmayı sürdürüyorlar. 

Sanayici ve ticaret erbapları da benzer sınıfsal yapıda.         

Kürt köylülerinin kimileri de toprağa bağlı olmaksızın hayvancılık yapıyor, ancak bunların bir kesimi, güvenlik nedeniyle hayvancılığı bırakmak zorunda kalmış. Bölgede eğitim ve sağlık hizmetleri de talebi karşılamaktan uzak.

Kentlere gelen yığınlar, sanayi ve hizmet sektörünün yeterince gelişememesi nedeniyle işsiz. 

Geldiğimiz noktada başka bir değişim de söz konusu olmuş. Bölgede ağalara, beylere kooperatif kurdurmuşlar........

© 12punto