Efelere, zeybeklere, kızanlara sözü getirmeden önce, Ege bölgesinde bu figürleri ortaya çıkaran ortamdan, ekonomik ve toplumsal yapıdan söz etmek durumundayız.  18.-19.yüzyılda, miri arazinin kamu mülkiyetinden çıkarılıp yerel güç odaklarınca yağmalanması, İzmir ( Aydın vilayeti ) başta olmak üzere liman kentlerinde palazlanan komprador burjuvazi, tefeci bezirgan sömürüsü, bölgedeki yoksulluğu, gelir dengesizliğini büsbütün artıracaktır. Öyle ki ülkenin asli unsuru Türkler, ekonomik yönden tali unsur olmaktan bile çok uzaktırlar! Osmanlı devletiyse, batının ekonomik ve siyasi kıskacı arasında kıvranmaktadır.

Folklorik/müzikal/melodik görüntünün ötesine geçildiğinde, Türk köylüsünün anlatılan dönemde yaşadığı trajedi, ezgilerde, halk oyunlarında, söylencelerde, tüm gerçekliğiyle görülmektedir. Yetiştirdiği tütünü gramına kadar Fransız Reji İdaresine teslim etmek zorunda olan köylü, bir tutam tütününü içmek ya da satıp üç beş kuruş kazanmak istediğinde reji kolcuları tarafından acımasızca katledilmektedir. Günümüzde oyun havasına dönüştürülen Çökertme, Karaşar Zeybeği ve benzeri Ayıngacı ( tütün Kaçakçısı ) türkülerinin, kolcuların katlettiği yoksul Türk köylülerine yakılan ağıtlar olduğu ne yazık ki çoktan unutulmuştur.

Dönemin ünlü Efelerinin dağa çıkış öyküleri........

© 12punto