Κανείς μας -σίγουρα όχι εγώ- δεν νομίζω να χύσει ούτε ένα δάκρυ για το πλήγμα στο στυγνό καθεστώς του Ιράν. Ομως θα πρέπει να χύσουμε ποτάμι τα δάκρυα για τον τρόπο με τον οποίο αυτό έγινε και για την επικύρωση του θανάτου της διεθνούς δικαιοταξίας και του διεθνούς δικαίου, τουλάχιστον όπως τα γνωρίζαμε.

Δεν είμαι βέβαιος τι από τα δύο είναι πιο θλιβερό κι εξοργιστικό, η εκκωφαντική σιωπή της Ευρωπαϊκής Ενωσης ή οι δηλώσεις ηγετών όπως του καγκελάριου Μερτς στην Ουάσινγκτον. Ομως είμαι βέβαιος πως και τα δύο έχουν παρόμοια αποτελέσματα.

Δεν ξέρω αν «δεν είναι της παρούσης να σχολιάσουμε τη νομιμότητα των πρόσφατων ενεργειών» ή αν ακριβώς αυτή θα έπρεπε να είναι η ώρα, επειδή κανείς δεν έχει το δικαίωμα να παίρνει τον νόμο στα χέρια του, ούτε καν σε επαρχιώτικες βεντέτες, πολλώ δε μάλλον στη διεθνή σκηνή. Ομως ξέρω ότι η σημερινή κατάσταση πραγμάτων που χαρακτηρίζεται από την παράκαμψη του δικαίου, την απαξίωση των θεσμών, την κανονικοποίηση της εξαίρεσης και τη νομιμοποίηση του εκφοβισμού είναι καταστροφική για μας. Είναι η χειρότερη δυνατή εξέλιξη για χώρες όπως η Ελλάδα και η Κύπρος που μοχθούν για δεκαετίες να χτίσουν εξωτερική πολιτική –ή τουλάχιστον το αφήγημά της– πάνω στο διεθνές δίκαιο.

Δεν μου είναι σαφές πώς με την πρόσφατη και σε εξέλιξη κρίση στην Κύπρο υλοποιούνται επί του πεδίου διακηρύξεις περί «τριμερών/τετραμερών συμμαχιών», «στρατηγικών εταίρων», «πυλώνων σταθερότητας», «θόλων προστασίας», «πλαισίων αναβαθμισμένων και ενισχυμένων στρατηγικών σχέσεων». Ομως μου είναι αρκετά σαφές τι μπορεί να συμβεί όταν αφήνονται καταστάσεις να εξελιχθούν –αν δεν καλλιεργούνται κιόλας– αποκλειστικά στη βάση συναλλακτικής νοοτροπίας: κοντά σε συμβούλια ειρήνης, μακριά από καταστατικά διεθνών ποινικών δικαστηρίων κι ακόμη μακρύτερα από σχήματα πολυμερούς διπλωματίας.

Ισως οι υπαρξιακοί μας κίνδυνοι τελικά να έχουν άλλη μορφή απ’ αυτήν που ξέραμε ή φανταζόμασταν. Αλλά μπορεί –και εύχομαι– απλώς να κάνω λάθος.

*Καθηγητής Διεθνούς Δικαίου και Διεθνών Σχέσεων, διευθυντής του Κυπριακού Κέντρου του Ερευνητικού Ινστιτούτου του Οσλο για την Ειρήνη, μέλος του Επιστημονικού Συμβουλίου του Ινστιτούτου Τσίπρα

© EFSYN