Σε παλαιότερο άρθρο μου στην «Εφ.Συν.» τόνιζα ότι «ζούμε στην εποχή της γεω-οικονομίας» (αυτός ήταν ο τίτλος του κειμένου). Ας εξετάσουμε τώρα τι σημαίνει να ζούμε στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης. Εξαρχής θα πρέπει να διευκρινιστεί ότι εάν ζει κανείς στην α’ εποχή δεν σημαίνει ότι δεν μπορεί να ζει και στη β' εποχή. Εξάλλου σχεδόν όλοι οι στοχαστές στην παγκόσμια πολιτική κοινωνία παραδέχονται ότι βιώνουμε μια ιστορική φάση εξέλιξης της ανθρωπότητας, η οποία χαρακτηρίζεται «αλλαγή εποχής».

Δεν σκοπεύω να εκθέσω θεωρητικο-πολιτικές αναλύσεις σχετικά με το μείζον υπαρξιακό ζήτημα που αντιμετωπίζει η ανθρωπότητα και το οποίο έχει την ονομασία «τεχνητή νοημοσύνη». Ανατρέχω στη βιβλιογραφία του εικοστού αιώνα και δεν εντοπίζω άλλη απειλή για την αυτοκαταστροφή της ανθρωπότητας από την ατομική βόμβα. Ο Ψυχρός Πόλεμος θεμελιώθηκε πάνω σ’ αυτήν την πυρηνική απειλή. Η ανθρωπότητα «έφτιαξε» θεσμούς και επεξεργάστηκε μεθόδους για να αντιμετωπίσει τον πυρηνικό όλεθρο.

Μετά από έναν αιώνα η ανθρωπότητα βρίσκεται ξανά μπροστά σε ένα άλλο δικό της δημιούργημα, το οποίο την απειλεί με εξαφάνιση. Το δημιούργημά της έχει όνομα: «τεχνητή νοημοσύνη». Στο σημείο αυτό ας τονιστεί πως δεν απορρίπτω τη λειτουργική ένταξη των εφαρμογών της τεχνητής νοημοσύνης σε επιμέρους κοινωνικούς τομείς, όπως π.χ. είναι οι θεραπευτικές μέθοδοι στην ιατρική επιστήμη, ή ακόμα και στην αποτελεσματική οργάνωση των μικρο-οικονομικών δραστηριοτήτων. Αλλο όμως είναι το μείζον πολιτικό πρόβλημα, το οποίο καλείται να αντιμετωπίσει ο ίδιος ο άνθρωπος που «κατασκεύασε» τη θανάσιμη απειλή της ψηφιακής τεχνολογίας.

Σε συνθήκες στις οποίες το χρήμα έχει καταστεί η «πρώτη αρχή» της ανθρωπότητας, εμφανίστηκε η «τεχνητή νοημοσύνη» με αξιώσεις ισχύος (Macht). Αυτή ακριβώς είναι η όψη η οποία αγνοείται στον διάλογο και στη συζήτηση (Diskurs) που διεξάγεται στην παγκόσμια πολιτική κοινωνία. Η «τεχνητή νοημοσύνη» έγινε μέγεθος επενδυτικών δραστηριοτήτων. Στο αφετηριακό αυτό σημείο βρίσκεται το «σημείο μηδέν» της ανεξέλεγκτης εξάπλωσης του ψηφιακού προγράμματος. Με άλλα λόγια, υποστηρίζω ότι το πυρηνικό πρόγραμμα που «κατασκεύασε» ο άνθρωπος κατά τον εικοστό αιώνα, ενώ λειτουργούσε ως μηχανισμός αυτοκαταστροφής της ανθρωπότητας, εντάχτηκε στις διαδικασίες ελέγχου του τότε κράτους σε παγκόσμιο επίπεδο και το αποτέλεσμα ήταν να «σωθεί η ανθρωπότητα». Σήμερα, δυστυχώς, δεν έχουμε επεξεργαστεί μεθόδους και διαδικασίες ελέγχου της νέας απειλής τύπου Φρανκενστάιν: η «τεχνητή νοημοσύνη» θα σκοτώσει τον άνθρωπο. Και σ’ αυτόν τον πλανήτη θα ζουν «μηχανές» πνεύματος και σώματος! Τα πραγματολογικά «αντι-σώματα» δεν υπάρχουν.

*Ομότιμος καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας στο ΔΠΘ

© EFSYN