Diğer

Konuk Yazar

29 Mayıs 2025

Öteden beri yat (tekne, kotra, yelkenli vb. anlamında da kullanılmıştır) sahibi olmak servet sahiplerinin ulaşmak istediği son noktalardan biridir. Yat sahibi olduktan sonra ya ondan kurtulmaya bakılır ya da alınan yat küçük gelir ve daha büyüğü alınır. Gerçi bir de yatı bir alırken bir de satarken mutlu olunur veya en iyi yat arkadaşının yatıdır derler ya o da işin şakası.

Yat sahipleri bunları Türkiye Bayraklı veya yabancı bayraklı olarak kullanırlar. Çoğu zaman bu yatlar şirketlerinin aktifinde olur, az da olsa kişisel olarak sahip olunur. Bir yatın Türkiye Bayraklı mı, yabancı bayraklı mı, şirket aktifinde mi yoksa kişisel malvarlığı mı olacağına o günkü vergisel/ekonomik duruma göre karar verilir.

Bu yatlarda çalışan personelin vergi ve sosyal sigorta mevzuatı karşısındaki durumu ise çoğu zaman tereddütlere yol açmaktadır. Makalemizde bu konu dile getirilecektir.

Bir yatta çalışan personelin aldığı ücretin prensip olarak gelir vergisine konu edilmesi gerekir. Gelir vergisinin stopaj suretiyle mi yoksa personelin vereceği yıllık beyanname ile mi ödeneceği ise yatın Türkiye’de veya yabancı ülkede mukim bir şahıs ya da şirketçe ticari veya özel olarak kullanımıyla bağlantılıdır.

Eğer yat Türkiye’de mukim bir şirket ya da şahıs tarafından ticari olarak işletiliyorsa ücret stopaj yapılarak vergilendirilir. Tabi beyanname verme sınırının üzerinde bir ücret geliri elde edilmişse personel tarafından ayrıca gelir vergisi beyannamesi verilmesi gerekir. Yok eğer işveren, yatı ticari olarak işletmeyen bir şahıs işverense veya yabancı ülke mukimiyse ücret geliri stopaja tabi tutulmaz, yıllık beyanname ile beyan edilir.

Bununla birlikte işverenin şahıs olması halinde yatta çalışan hizmetçilerin ücretleri GVK’nun 23/6. maddesi uyarınca gelir vergisinden istisna olduğundan bunlardan stopaj yapılması veya beyanname verilmesi gerekmez. Özel yatlar ticari mahal olmadığı için bu husus Gelir İdaresi Başkanlığı’nca verilen özelgelerle de kabul görmektedir. Bu istisnanın kapsamına giren personelin hizmetçi, aşçı, miço gibi personel olduğunu düşünüyoruz. Yoksa kaptan, makinist, teknisyen, gibi vasıflı işlerde çalışanların bu istisna kapsamında değerlendirilmesi mümkün görünmemektedir. Personelin istisna kapsamında olup olmadığına ilişkin değerlendirme İŞKUR/SGK Meslek Kod Açıklama Listesindeki bilgilerden yararlanılarak yapılabilir. Ancak teknenin sahibi bir şirketse veya şahıs olsa bile tekne ticari olarak kullanılıyorsa hizmetçi de olsa bu istisnadan yararlanılamaz.

Bu yatlarda çalışan ve yabancı ülke mukimi olan personelin durumu ise dar mükellefiyet esasına göre değerlendirilir. Yabancı ülke mukimi olan personel (eğer istisnaya tabi değilse) mukimi olduğu ülke ile Türkiye arasındaki vergi anlaşması Türkiye’de vergilemeyi engellemiyorsa aynı esaslara tabidir. Ancak işveren Türkiye’de ise vergileme hakkının genelde Türkiye’de olduğunu söyleyebiliriz.

Yatın sahibi/kiracısı Türkiye’de mukim değilse (genellikle BVI, Marshall, Panama vb. yerlerin........

© T24