15 günlük ateşkes daha işin başı, sancılı yeni bir döneme giriliyor

ABD ile İran arasında mutabık kalınan15 günlük ateşkes tüm kırılganlıklarına rağmen bu yazının yazıldığı perşembe günü-kör topal tutuyordu.

Ateşkese rağmen tarafların her ikisi de kendi kamuoylarını etkilemek için zafer ilan ederek psikolojik savaşa devam ediyorlar. İranlılar, inandırıcı olmasa da ABD’nin 10 maddelik kendi talep listeleri kabul ettiğini iddia ediyorlar. Tahran’da bir anda caddeleri futbol taraftarları gibi arabalı-bayraklı kutlama konvoyları kapladı. Bunda yadırganacak bir durum yok. Her iki taraf da toplumsal psikolojiyi yüksek tutmak istiyor.

ABD’de ise sokağa yansıyan bir şey olmadı ama “Savaş” Bakanı Pete Hegseth ve Trump’ın sözcüsü Karoline Leavitt düzenledikleri basın toplantılarında İran’ın yenildiğini, ABD’nin hedeflerine ulaştığını ilan ettiler. Trump daha ateşkes ilan edilmeden önce 15 maddelik kendi planlarının çoğu maddesinin İran tarafından kabul edildiğini öne sürmüş, İranlıların kapalı kapılar ardında ateşkes için ABD’ye yalvardığını, İran’da rejimin değiştiğini iddia etmişti.

Sağolsunlar bizim sağcı-solcu medya organları da kendi ortak meşreplerine uygun olarak ABD emperyalizminin İran karşısında mağlubiyetini ilan ediverdiler. Oysa resim hiç de öyle siyah-beyaz değil. Daha henüz toz-duman yatışmadı. Uzun süre de yatışmasını beklememek lazım. Çünkü işin içinde çok katmanlı çıkar ilişkileri ve güç mücadeleleri var. Kesin olan bir şey varsa, ABD uzun süre Orta Doğu’dan elini (belki de gövdesini) kurtaramayacak. Ne Orta Doğu, ne Batı İttifakı, ne de dünya güçler dengesi eskisi gibi kalacak. Sancılı yeni bir döneme giriyoruz.

Ateşkes mutabakatının özü Hürmüz

Varılan ateşkes mutabakatının iki önemli unsuru var. İran, Hürmüz Boğaz’ından geçişleri engellemeyecek; buna karşılık ABD ve İsrail, İran’ı bombalamayacaklar. Gerisi müzakereye tabi.  Pakistan’ın arabuluculuğu ve ev sahipliğindeki müzakereler için 15 günlük bir zaman dilimi öngörülüyor. Bu süre zarfında bir anlaşmaya varılmazsa, ABD bombardımanları tekrar başlayabilecek.

Ateşkesin ilk pürüzü daha ilk günün ilk  saatlerinde Lübnan konusunda çıktı. İsrail görülmemiş şekilde Lübnan üzerindeki saldırılarını şiddetlendi. Çok kısa süre içinde güney Lübnan ve Beyrut’ta ağır kayıp ve yıkımlar yaşandı. İran, ABD ile varılan mutabakatın Lübnan’ı da kapsadığını iddia ederek, Hürmüz’ü yeniden kapattığını açıkladı. ABD ve İsrail ise ateşkesin Lübnan’ı kapsamadığını öne sürdüler. Oysa arabulucu Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif varılan mutabakatla ilgili sosyal medya paylaşımında ateşkesin Lübnan ve diğer tüm yerleri (Körfez ve Orta Doğu’da İran’ın saldırdığı yerler) kapsadığını çok açık şekilde belirtmişti.

Barış müzakerelerinde İran heyetinin başkanlığını yapması beklenen İran Meclis Başkanı Muhammet Bekir Galibaf bu durumda müzakerelerin anlamsız hale geldiğini açıkladı, ama mutabakattan çekildiğini öne sürmedi. Nitekim daha sonra İran heyetinin  her şeye rağmen müzakerelere gideceği anlaşıldı. İran’ın Hürmüz Boğaz’ından geçişlerin durdurulduğu şeklindeki açılamasının da doğru olmadığı bir süre sonra ortaya çıktı. İran’ın iznini alan tankerin........

© T24