Mürşidi Olmayan Bilim, Hangi Mürşide Muhtaç?
Nurları okumaya başladığımızda, "Muhakemat" da karşımıza çıkmıştı. Okumak ve anlamakta biraz zorlanıyorduk. Bu fakir de zoru biraz severiz. Bazı cümleleri ileri sınıflardaki arkadaşlarla epeyce mütalaa etmeye çalışırdık.Erzurum'da Şener Dilek abinin meşhur Muhakemat dersleri vardı. Trabzon'dan Erzurum'a gittiğimizde bu derslere katılmaya veya o derslerden alınan notlara ulaşmaya çalışırdık. Muğlak bir terkibi veya uzun bir cümleyi çözmek, misalleriyle anlamak, bu fakiri çok sevindirirdi.
Fakat Muhakemat'ta bazı cümleler var ki tevilsiz, izahsız, doğrudan, mahza bir hakikati ediyordu. Bu cümlelerden biri de "İslâmiyet fünûnun seyyidi, mürşidi ve ulûm-u hakikiyenin reis ve pederidir." cümlesiydi. Üstad bu cümleyi, İslâm'ın fen bilimlerine düşman veya karşı göstermeye çalışan zihniyete karşı "Köle, efendisine... ve hizmetkâr, reisine ve veled pederine, nasıl düşman ve muarız olabilir?" notundan sonra ifade ediyordu.
Bu cümleleri okuduğumda dikkatimi ilk çeken "mürşid" kelimesi olmuştu. Bize öğretilen, hatta ezberletilen "En hakiki mürşit bilim." cümlesiydi. Şimdi öğreniyoruz ki bilim de bir mürşide muhtaçmış. Hatta hiçbir şeyin muhtaç olmadığı kadar muhtaçmış. Hatta mürşidi olmayan bilimin bütün varidatı, efendisine isyanın cezası olarak, bin bir evhama, değersiz bir zanna ve antika bir cehalete dönüyormuş. Cehaletin de antikası olur mu, demeyin. Hem de düpedüz bilim eliyle oluyor.
Fen bilimlerinin asıl görevi nedir? Neydi yani? Âlemde saklı kanunları keşfetmek, eşyanın özelliklerini incelemek ve bunlardan insanın hayatını kolaylaştıracak icatlara, yeniliklere öncü olmak değil mi? Peki, bilimin keşfettiği kanunlar "kavâid-i külliye desatirinden" ibaret değil mi? Kanunlar, küllî düsturlardır. Zaten külliyet bir nizamı gösterir. Nizamı olmayanın neyini inceleyeceksin? Bilim, nizamdan çıkar,........
