Değerli dostlar! Bu yazımızda Bediüzzaman Said Nursi’nin “öz kardeşim ve birinci talebem Molla Mehmed”1 diye nitelendirdiği kardeşi Molla Mehmed (Muhammed) Okur’u anlatmaya çalışacağız inşaallah.

Molla Mehmed, Sofi Mirza Efendi’nin bahtiyar evlatlarından biri olup dördüncü çocuğudur. Bediüzzaman hazretlerinin bir küçüğüdür. İsmi Muhammed veya Mehmed olarak anılır. Resmiyette Mehmet’tir. Fakat ona hep Muhammed denilmiştir.2 Bediüzzaman Said Nursi, onu hem Mehmed, hem de Muhammed olarak isimlendirmiştir.

Üstad, bir mektubunda şöyle der: “Hâkim-i âdilden sonra en ziyade hakikî adalete çalışıp Risale-i Nur'un serbestiyetine hizmet eden م ح ر م en hâlis şakirdler içinde ve benim öz kardeşim ve birinci talebem Molla Mehmed ismiyle onun namı, dualarımda ve manevî kazançlarımda beraberdirler.”3

Muhammed olarak zikrettiği mektubunun ilgili kısmında şöyle der: “Benim tarafımdan Risale-i Nur'la alâkadar veya bizimle dost olanlara selâm ve dua ile Davud ve Nihad iki Muhammed ve Abdülmecid ile beraber, bütün manevî kazançlarıma her gün hissedardırlar. Kardeşiniz Said Nursî.”4 Burada geçen iki Muhammed’ ten birinden kasıt kardeşi Mehmed’tir.

Molla Mehmed diğer kardeşleri gibi 1879 tarihinde Bitlis’in Hizan ilçesinin Nurs köyünde doğmuştur.5 Bediüzzaman, onu birinci talebem diye zikrettiğine binaen ilk eğitimini ondan almıştır. Daha sonra da medreselerde eğitimine devam etmiştir. Tarihçe-i Hayat kitabından onun alim ve medreseleriyle meşhur Siirt’in Tillo ilçesinde eğitim aldığını görüyoruz. İlgili kısım şu şekildedir:

“(Bediüzzaman) Bilâhere Siirt'e bağlı Tillo kasabasına gitti. Meşhur bir türbeye kapandı. Orada hârika olarak Kamus-u Okyanus'u Bâb-üs Sin'e kadar hıfzetti. Ne fikre binaen kamusu hıfzettiği sorulduğunda: -Kamus her kelimenin kaç manaya geldiğini yazıyor. Ben de bunun aksine olarak her manaya kaç kelime kullanıldığını gösterir bir kamus vücuda getirmek merakına düştüm, cevabında bulundu. Mezkûr türbeye kapandığı vakit küçük biraderi Mehmed, yemeğini getiriyordu. Yemek içindeki taneleri kubbenin etrafında bulunan karıncalara vererek kendisi ekmeğini yemeğin suyuna batırarak kanaat ediyordu.

-Neden dolayı taneleri karıncalara veriyorsun? denildiğinde: -Bunlarda hayat-ı içtimaiyeye mâlikiyet ve fevkalâde vazifeşinaslık ve çalışma bulunduğunu müşahede ettiğim için cumhuriyetperverliklerine mükâfaten kendilerine muavenet etmek istiyorum, cevabında bulunmuştur.”6

Molla Mehmed, kısa boylu sakallı bir zattı. Güzel bir yazıya malikti. Tahsilini Doğu Anadolu’nun büyük alimlerinden yapmıştı. Uzun yıllar Nurs Camii’nde imamlık yaptı. Vaaz ve nasihatleriyle halkı tenvir ediyordu.

Birinci Cihan Harbi’nde Ruslarla çarpışırken şehid olan Arvaslı Şeyh Mehmed Sıddık, harpten önce Mehmed Okur’u Arvas’a davet etmiş, orada müderrislik yapmasını teklif etmişti. Mehmed Efendi bu teklifi müsbet karşılayarak Arvas’a gelmiş, orada müderrislik yapmış, birçok talebe yetiştirmişti.7

Molla Mehmed’in Birinci Cihan Harbi’ne katılıp katılmadığına dair bir bilgi bulamadık. Ancak ailenin tüm erkek fertleri savaşa katıldıkları için onun da savaşa katıldığını tahmin ediyoruz. Savaş sırasında Bediüzzaman Said Nursi’nin esir düşüp, Bitlis’in işgal edilmesinden sonra babası Sofi Mirza ve ağabeyi Molla Abdullah ile Siirt’e göç etmek zorunda kalırlar. Bu konuyu Abdurrahman Nursi’ye dair yazdığımız bir yazımızda8 şu şekilde kaleme almıştık: “Bediüzzaman Said-i Kürdi esarette iken yeğeni Abdurrahman ve diğer aile fertlerinin durumlarını merak eder. Kızılay vasıtasıyla dostu Van Valisi Cevdet Bey ve aile fertlerinin durumlarının Şurayı Saltanat (Danıştay) Reisi ve daha sonra Kürdistan Teali Cemiyeti Başkanı olacak Seyyid Abdulkadir Efendi’den sorulmasını talep eder. Konu ile ilgili Araştırmacı Yazar Mehmet Selim Mardin şu bilgileri aktarır:

“Bediüzzaman vatanından ayrı kalmasının yanı sıra geride bıraktığı ailesinin tehcir sonrası durumlarını da çok merak etmektedir. Van’ın ve Bitlis’in işgali sonrası yaklaşık 850 bin Müslüman ahali yerinden, yurdundan göç etmek zorunda bırakılmıştı. Çoğunlukla göç edenler Siirt ve Diyarbakır gibi yakın vilayetlere sığınmak zorunda bırakılmışlardı. Göç edenlerin bir kısmı da memleketin her tarafına dağılmışlardı. Kızılay arşivinden çıkan bir belgede Bediüzzaman Said Nursi, ailesinden kardeşi Abdülmecid ile Van Valisi Cevdet beyin tehcir sonrası durumunu araştırmak üzere 25 Temmuz 1917 tarihinde Kızılay vasıtası ile sağlık durumları hakkında İstanbul’dan Ayan azasından Seyit Abdülkadir Efendiyi adres göstererek araştırma yapılmasını ister.”9

Araştırma isteği ile ilgili şu bilgiler mevcuttur: “Bediüzzamân’ın Kostroma esir kampında bulunduğu dönemde tanzim edilen 25 Temmuz 1917 târihli bu belgenin, İstanbul Hilâl-ı Ahmer (Kızılay) merkezine ulaştıktan sonra gereğinin yapılması için 7 Ocak 1918’de “İstanbul Polis Müdiriyyet-i Umûmiyyesi”ne havâle edildiği anlaşılmaktadır. Yapılan tahkikat neticesi elde edilen bilgiler Polis Müdiriyyeti tarafından 4 Şubat 1918 târihinde cevâben “Hilâl-i Ahmer Cem’iyyeti Üsera Komisyonu”na gönderiliyor.

Mehmet Selim Mardin’in Risale Haber’de yayınladığı belgenin latinize........

© Risale Haber