İsrail Lübnan’ın büyük bir kısmından aylar önce çekilmiş olsa da sınır boyundaki yerleşimlerde hayata devam etmek imkânsız.

İsrail’in 2024 Kasım ayındaki ateşkesin ardından Lübnan’ın büyük bir kısmından çekilmesinin üzerinden aylar geçti ama ülkenin güney sınırındaki yerleşimlerinden ayrılmak zorunda bırakılan halk geri dönemiyor. Köylerde eşyalarını almak ya da evlerini onarmaya çalışmak için gelip gidenler dışında kimse yok.

Lübnan’ın güneydoğusunda, İsrail sınırı yakınlarındaki Kfar Kila köyünde eski bir benzin istasyonunda toplanan üç-beş kişiden biri olan 45 yaşındaki Mounif Hammoud “Elektrik yok, su yok, hiçbir şey yok, insanların çoğunun dönmesi mümkün değil” diyor.

Benzin istasyonundaki diğerleri gibi Hammoud da gündüz Kfar Kila’ya geliyor, akşam karanlık çöktüğünde ayrılıyor. Hammoud’un evi yıkılmış, yeniden inşa etmeye parası ve cesareti olmadığını söylüyor: “Ne zaman yeni bir şey yapsak bombalıyorlar.”

İsrail askerleri 18 Şubat’ta Kfar Kila’dan çekildi. Köyün muhtarı Hassan Chit’in telefon görüşmemizde söylediğine göre bugüne kadar köyde yaşayan 5.500 kişiden yalnızca yaklaşık 30’u geri döndü. Evlerin yüzde 90’ı, köyün elektrik ve su altyapısı, tarlalar ve 3.000 kadar zeytin ağacı harap olmuş.

Kfar Kila’daki manzara, sınır boyunca uğradığımız, hepsi Birleşmiş Milletler’ce (BM) sınır olarak işaretlenen Mavi Hat’tan hemen hemen 3 km uzaklıkta bulunan sekiz köyün büyük çoğunluğunda aynıydı. Çoğu yerde yıkım büyük ölçüde 13 ay süren çatışma sırasında değil, 27 Kasım’da ateşkes imzalanmasının ardından meydana geldi.

İnsan Hakları İzleme Örgütü’nden (Human Rights Watch) Lübnanlı araştırmacı Ramzi Kaiss “Sınır köyleri halkın dönmesi için gereken temel gerekliliklerden yoksun olmaya devam ediyor. Maalesef büyük kısmı yerleşilemez durumda. Yüzlerce evin kontrollü bir biçimde yıkılması ve temel altyapının yerle bir olması insanların dönmesini imkânsız hale getirdi” diyor.

Hammoud tozlu beyaz Honda kamyonetiyle Kfar Kila’da bize rehberlik ediyor… Bir zamanlar fırın olan bir yerin önünde duruyoruz, tabelanın sarı ve kırmızı boyası parlaklığını kaybetmemiş. Hammoud, fırının 14 Mart’ta yeniden açıldığını söylüyor. İsrail’in 16 Mart’taki saldırısında yakılana kadar iki gün taze ekmek verebilen fırından geriye sadece bir kapı çerçevesi ve kömüre dönmüş molozların arasından çıkan plastik çatal bıçak seti kalmış.

Fırından arabayla birkaç dakika uzaklıkta, İsrail sınırına çekilmiş duvarın çok yakınında, yıkık dökük briket bir evin arka bahçesi, kökleri dışarda düzinelerce zeytin ağacının yerinden sökülmüş gövdesine mezar olmuş. Evin sahibi Ali Hammoud Chit, bölgede yaşayan bir çiftçi. Eşi ve üç küçük çocuğu için evi yeniden inşa ediyor. Telefonla yaptığımız görüşmede babasının zeytinlerini toplayıp domates ektiği toprağına dönmeyi umduğunu söylüyor.

Nisan ayı ortalarında bir sabah köyüne döndüğünde, henüz onarımını tamamlayamadığı duvarlarında sıvaya yapıştırılmış bir kâğıt bulduğunu, kâğıtta da Arapça “Hizbullah üyelerinin dönmesine izin vermeyin, ne evinize ne bölgeye… Ailenizi, akrabalarınızı komşularınızı ağır bedeller ödemek zorunda bırakmayın. Bizden uyarması” yazdığını, mesajın Abbas Ali Saleh adında birine yazılmış olduğunu söylüyor. Chit, tanımadığı bir adama yazılmış bu yazıyı bulduktan sonra evini inşa etmeyi neredeyse bırakmış. Yaşadığı yerden bir saat yol gelmeye değmeyeceğini söylüyor.

Köye kadar Hammoud’u takip ediyor, bir tepeye tırmanarak paramparça olmuş prefabrik bir binanın bulunduğu boş bir düzlüğe çıkıyoruz. Hammoud bu binanın kısa bir süre önce İsrail saldırısında vurulduğunu söylüyor. “Her gün ya da gün aşırı insanların inşa ettiği yeni şeyleri yıkıyorlar, bunu sürdürmeye yetecek paramız yok” diyor.

3 Mayıs gecesi, İsrail’in insansız hava araçları Kfar Kila’da iki prefabrik üniteyi vurdu. Belediye başkanı bu ünitelerin konut olarak ya da ticaret amaçlarla kullanıldığını ve hedef alınmadan yaklaşık bir hafta önce kurulduğunu söylüyor.

Güney Lübnan Konseyi, 30 Nisan’da, İsrail birliklerinin Güney Lübnan’dan çekilmesinin ardından 102 prefabrik ünite kurulduğunu ve bunlardan 47’sinin hasar gördüğünü bildirdi. Ziyaret ettiğimiz sekiz sınır köyünden beşinde, Nisan veya Mayıs aylarında vurulan prefabrik üniteler gördük.

İsrail ordusu, Kfar Kila’daki prefabriklere yönelik saldırılar hakkında yorum istediğimde “3 Mayıs’ta İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF), Güney Lübnan’da Hizbullah terör örgütüne ait askeri altyapıyı vurdu” yanıtını verdi. Lübnan sınır köylerine devam eden saldırıları hakkında da “IDF, İsrail Devleti ve vatandaşlarına yönelik herhangi bir tehdidi ortadan kaldırmaya ve Hizbullah terör örgütünün rehabilitasyonunu önlemeye yönelik faaliyetlerini sürdürecek” diye ekledi.

Sınır köylerinde yaşayanlar, Hizbullah üyelerinin bazı prefabrikleri Lübnan’ın belediye........

© Perspektif